Ik heb mijn hele leven veel gewandeld en gefietst, zowel in het dagelijks leven als tijdens vakanties. Dat heeft me er steeds meer van doordrongen hoe waardevol aangename fiets- en wandelroutes zijn voor de leefbaarheid. Maar alles van waarde is weerloos: er wordt voortdurend geknabbeld aan schaarse natuurgebieden, op het platteland rukken de megastallen op en binnenwegen raken steeds voller met gemotoriseerd verkeer. Als Tweede Kamerlid nam ik samen met Duco Hoogland (PvdA) en Sander de Rouwe (CDA) in 2014 het initiatief voor Een Stap Vooruit: 39 voorstellen om wandel- en fietsrecreatie te bevorderen en de economische opbrengst van wandel- en fietstoerisme te vergroten. In dit dossier vind je alles over de voorgeschiedenis, de totstandkoming van de nota en de parlementaire behandeling (dossier 33888).
De initiatiefnemers Duco Hoogland (PvdA), Paulus Jansen en Sander de Rouwe (CDA)
Sinds 1 januari 2010 is de nieuwe Waterwet (kamerdossier 30818) van kracht. Die vervangt een groot aantal andere wetten op het gebied van waterbeheer en waterveiligheid. In dit dossier vindt je mijn inbreng tijdens de behandeling van het wetsvoorstel.
Toezicht is: controleren of wettelijke regels nageleefd worden. Handhaving is: in gevallen waarbij geconstateerd wordt dat wettelijke regels niet nageleefd worden: een straf uitdelen. Een oeroude wet bij toezicht & handhaving luidt: naleving = pakkans * sanctie. Mensen en organisaties maken bij regels die ze niet (100%) geinternaliseerd hebben bewust of onbewust voortdurend de afweging: hoe groot is de kans dat ik tegen de lamp loop? En zo ja: welke sanctie hangt me dan boven het hoofd?
simpel voorbeeldje van effectieve handhaving: in Utrecht is de pakkans dat je bekeurd wordt als je niet betaalt voor parkeren sinds de invoering van de scanauto bijna 100%.
Toezicht en handhaving zijn mogelijk op grond van wettelijke bepalingen, maar voor complexere activiteiten verdient het aanbeveling om in de wet ook een vergunningplicht op te nemen, waarin de algemene wettelijke eisen voor een concrete situatie nader worden ingevuld. Daardoor weet de vergunninghouder precies waaraan hij zich te houden heeft en wordt ook het leven van de toezichthouder/handhaver een stuk eenvoudiger. Liberale partijen hebben een grondige hekel aan vergunningen: ze kosten de initiatiefnemer tijd en geld en zorgen voor een hoop gezeur. Een van de doelstellingen van het MDW-programma (“Markwerking Deregulering Wetgeving”), ingezet in de jaren 90, was het terugdringen van het aantal vergunningplichtige activiteiten. Remi Poppe voelde destijds al haarfijn aan waar dat toe zou leiden.
Ik vind toezicht & handhaving een van de meest verwaarloosde -soms zelfs: geminachte- taken van de overheid. Dat heeft te maken met de jarenlange veldtocht van (neo)liberalen tegen “regelzucht van de overheid”. Te veel mensen gaan zonder veel nadenken mee in dit frame. Natuurlijk: ieder zinnig mens moet ernaar streven om zaken zo simpel mogelijk te regelen. Maar tegelijkertijd hebben de tien landen die wereldwijd het hoogst scoren op de meetlat van geluk héél veel wetgeving. Die zorgt voor rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en beschermt alles wat zwak is. Als je die zaken belangrijk vindt moet je ook zorgen dat die regels nageleefd worden. En niet voortdurend de kaasschaaf halen over alle publieke organen die zich met handhaving bezig houden. Of handhaving vervangen door gedogen of zelfregulering. Of -ja het is echt gebeurd- een inspectievakantie aankondigen.
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid bracht in 2013 het advies Toezien op publieke belangen uit. Daarin worden veel verstandige dingen gezegd over dit thema.
De Tweede Kamer besloot in april 2011 een tijdelijke commissie in te stellen voor onderzoek naar onderhoud en innovatie op het Nederlandse spoor. Aanleiding waren signalen over achterstallig onderhoud na de stroperige besluitvorming over de invoering van ERTMS, een nieuw beveiligingssysteem dat de grensbarrieres tussen de Europese landen zou moeten slechten. Op dit moment heeft nog ieder land zijn eigen systeem, wat grensoverschrijdend vervoer compliceert.
Ik heb met plezier samengewerkt met de leden van de commissie, onder voorzitterschap van mijn PvdA-collega Attje Kuiken. Alle stukken met betrekking tot het onderzoek vind je in kamerdossier 32707.
Paulus Jansen 