Paulus Jansen

DBFM: tijd voor een evaluatie

Rond 2010 was het uitbesteden van projectontwikkeling en investeringen voor grote overheidsprojecten helemaal sexy: de toenmalige PvdA-voorman en minister van Financiën Wouter Bos was er dol op. De favoriete constructie was DBFMO: Design-Build-Finance-Maintain-Operate. Sorry: alles gaat in het Engels in dat wereldje. In normaal Nederlands komt het erop neer dat het ontwerp, de bouw, de financiering, het onderhoud en de bedrijfsvoering over een flinke looptijd (meestal 20 tot 30 jaar) uitbesteed wordt bij een private partij. De overheid betaalt in de vorm van een vaste, al dan niet geindexeerde vergoeding per jaar of een bedrag dat afhankelijk is van de geleverde prestatie. Je zou het kunnen vergelijken met private lease van een auto. Is zo’n constructie handig voor grote publieke projecten als infrastructuur, waterzuiveringen of kantoorgebouwen? Vijftien jaar later valt dat tegen.

AWZI Hourust (Den Haag) was in 2007 een van de afvalwaterzuiveringen die via een DBFMO contract werden uitbesteed aan Delfluent/Veolia (foto: Hoogheemraadschap Delfland)

Lees verder

De rijksweg die te dicht bij de stad lag

In de jaren dertig nam het autoverkeer snel toe. Verkeer tussen Den Haag/Rotterdam en Amersfoort/Hilversum reed nog door de binnenstad van Utrecht. Dat werd onhoudbaar. In het rijkswegenplan 1932 werd daarom een nieuwe autoweg Utrecht-Hilversum opgenomen, met aansluiting op autowegen vanuit Amsterdam naar het oosten en noorden. De aanleg van het eerste deel van Rijksweg 22 (vanaf de A12 naar de Berenkuil) begon in 1937, de oplevering volgde in 1942.

Hij was state-of-the-art: 2×2 stroken, viaducten over de spoorlijnen naar Den Bosch/Arnhem en alle kruisende wegen, met als eindpunt de Berenkuil-rotonde inclusief ongelijkvloerse kruisingen voor de fietser. Toch valt er iets op: Rijksweg 22 ligt al bij oplevering tegen de bestaande bebouwing van de stad aan. Berlage en Holsboer hadden in hun uitbreidingsplan 1924 de nieuwe autoweg naar het Noorden verder van de stad af gesitueerd, min of meer op de plek van de huidige A27. Vermoedelijk was de nieuwe ligging het gevolg van misplaatste zuinigheid van het Rijk. Of een onderschatting van de barrièrewerking, overlast en gezondheidseffecten die drukke verkeerswegen veroorzaken.

Uitbreidingsplan Utrecht 1924 van Berlage/Holsboer; het plan bevat een autowegring op flinke afstand van de bestaande stad, inclusief voorziene uitbreidingen. Rijksweg 22 zou veel dichter tegen de bestaande bebouwing worden aangelegd. (bron: HUA X196466-Aj11)

Lees verder

Hoor de stilte !?

Op de laatste “bouwenvelop” aan de binnenstadszijde van het Utrechts stationsgebied herontwikkelt Lingotto de meest centraal gelegen plek van Nederland: het Smakkelaarsveld, voor deze gelegenheid hernoemd in Smakkelaarspark of SPARK. Waar vroeger de trekschuiten naar Leiden vertrokken wordt de heropende verbinding tussen singel en Leidsche Rijn straks het domein van de proseccosloepen. Die kunnen aanleggen bij een pocketparkje omgeven door een indrukwekkend programma koop- en huurwoningen en wat additionele kantoorruimte.

Het Smakkerlaarsveld meet ruim een hectare en ligt ingeklemd tussen het Centraal Station, het drukste fietspad ter wereld (claim), de Daalsetunnel met een stuk of 15 busverbindingen en de aanvoerroute naar de parkeergarages van Hoog Catharijne.

Lees verder

Concentratie kerncentrales: onverstandig

In zijn onderzoek Analyse netinpassing nieuwe kerncentrales concludeerde Tennet onlangs dat het bouwen van twee grote kerncentrales op één locatie ingewikkeld en peperduur is. Dat had iedereen met gezond verstand zonder dat onderzoek kunnen vaststellen.

cluster Franse kerncentrales aan de Maas bij Chooz, net ten zuiden van de grens met België

Lees verder

Funda: cashcow en twistappel

Het Financiële Dagblad berichtte gisteren (Makelaars komen in opstand tegen nieuw verdienmodel Funda) over een opstand van 19 van de 27 NVM afdelingen tegen de nieuwe koers van Funda. Die gaat gepaard met tariefsverhogingen tot 100% en een aantal andere commerciële koerswijzigingen, vermoedelijk onder druk van grootaandeelhouder General Atlantic.

Funda zorgde voor een transparant koopwoningaanbod, maar ontwikkelde zich door zijn monopoliepositie ook tot een gouden verdienmodel

Lees verder

Nationale Prestatie Afspraken: wie betaalt de rekening?

In de periode dat ik directeur was van de Woonbond is -analoog aan de lokale prestatieafspraken- een begin gemaakt met Nationale Prestatie Afspraken tussen Rijk, corporaties en huurders. Die gaan met name over betaalbaarheid, nieuwbouw, onderhoud-renovatie en verduurzaming. Allemaal zaken die geld kosten, vaak met een onrendabele kop. In het grijze verleden (tot 1990) werd een deel van die onrendabele top gedekt door subsidies en goedkope leningen van het Rijk. In de periode 1990-2020 werden investeringen vooral gedekt door de verkoop van woningen en huurverhoging. De omvang van het corporatiebezit daalde terwijl de woningvoorraad groeide: zie hier de oorzaak van de woningnood. In de tien jaar na de invoering van de verhuurderheffing door minister Blok kelderden de investeringen. Inmiddels is de verhuurderheffing afgeschaft en zijn de ambities in de NPA torenhoog opgeschroefd. Maar wie gaan die betalen?

sociale huur van corporatie Woonpunt in Nazareth/Maastricht

Lees verder

De Moduna steen: gehaat door de metselaar

De meeste mensen zal bij de naam Bredero wel een lampje gaan branden: de projectontwikkelaar die rond 1970 het funshoppen in Nederland op de kaart zette met de bouw van ‘Winkelhart van Nederland’ Hoog Catharijne. Het was een van de eerste aannemers die de potentie van beton als bouwmateriaal onderkende.

gele Modunastenen als gevelafwerking in de Waddenbuurt/Lunetten

Lees verder

Citaat van de dag

“Goedkopere nieuwbouw vooral voor mensen met laag inkomen.” (CBS, 21 april 2026)

Het CBS berichtte gisteren over woningprijzen en inkomens in relatie tot nieuwbouwwoningen van woningcorporaties (sociale en betaalbare huur), beleggers (commerciële verhuur) en eigen woningbezitters.

Lees verder

Doorfietsroute Utrecht – Amersfoort F28 : veel €€, extra sluipverkeer

Sinds 2015 mogen ze zich in toenemende populariteit verheugen bij provincies die zich willen profileren op fietsgebied: de doorfietsroutes. Behalve ruimhartig de portemonnee trekken voor extra breed asfalt of beton en indrukwekkende routeborden plaatsen is er echter méér nodig om die veelbelovende titel waar te maken. Met name: de bereidheid om de rug recht te houden als de belangen van de automobilist een klein beetje moeten inschikken voor die van de fietser. Helaas: dat is niet de sterkste kwaliteit van provincies.

De automobilist heeft de F28 tussen de Paltzerweg en voormalig station Soestduinen, vroeger een halfverhard bospad, ontdekt als sluiproute. Ook al is dat officeel verboden. Over een afstand van 600 meter kwamen me zes auto’s tegemoet.

Lees verder

Citaat van de dag

“Woningbezit gespikkeld, verduurzamen ingewikkeld” (Nul20, 9 april 2026)

Sjaan van der Tol schrijft over de problemen waarmee verenigingen van eigenaren van gespikkelde complexen opgezadeld worden als ze noodzakelijke investeringen in verduurzaming willen doen. Aanleiding zijn de ervaringen van VvE De Ontdekking (40% verhuurd eigendom corporatie Stadgenoot, 60% uitgepond) in het Amsterdamse stadsdeel De Baarsjes.

Ik vind de analyse van Van der Tol nog behoorlijk mild. Uitponden van gestapelde sociale huurwoningen door corporaties veroorzaakt vrijwel altijd ellende voor de bewoners (zowel huurders als eigenaar-bewoners). Niet alleen bij verduurzaming, maar ook bij regulier en groot onderhoud. Het verhoogt ook de beheerkosten, die uiteindelijk landen bij de bewoners, de woningcorporatie of de belastingbetaler. Waarom? Zie dossier verkoop huurwoningen

Verkopen van sociale huurwoningen: je moet er héél erg mee uitkijken. En het uitponden van appartementen is wat mij betreft een no-go. Waar corporaties in het verleden appartementen uitgepond hebben dienen ze bij actuele beheerproblemen hun verantwoordelijkheid te nemen in plaats van vrijwilligers in VvE-besturen met de shit op te zadelen.