Na de verzelfstandiging van de corporatiesector in 1994 is de schaalvergroting in een stroomversnelling geraakt. Tegelijkertijd legt de vereniging als rechtsvorm het loodje: bijna alle corporaties zijn tegenwoordig een stichting. Zowel door de schaalvergroting als door het omzetten van de rechtsvorm wordt de invloed van de huurders op het beleid ondermijnd.
Vestia -de grootste corporatie van Nederland- ging ten onder na speculatie met derivaten; deugdelijke interne controle bleek afwezig; de rekening werd betaald door de huurders.
Dubbelcolumn voor NVM.nl (periode december 2012 – december 2013) met Barbara Visser, woordvoerder wonen VVD, over de koopmarkt. Met af en toe een uitstapje! In de periode 2010-2012 schreef ik een vergelijkbare dubbelcolumn Jansen vs De Boer met haar voorgangster van Betty de Boer.
Tot medio 2022 waren bewoners van woonboten die een ligplaats huren (meestal van een gemeente, waterschap of Rijkswaterstaat/Rijksvastgoedbedrijf) betrekkelijk weerloos tegen het eenzijdig beeindigen van huurcontracten of het wijzigen van de verhuurvoorwaarden (zoals de huurprijs). Maar op 8 april 2022 stemde de Eerste Kamer unaniem voor een wijziging van het Burgerlijk Wetboek die de rechtsbescherming van woonbootbewoners sterk verbetert (nalezen: kamerdossier 35408). Die wetswijziging werd afgedwongen door de motie Paulus Jansen c.s. die tien jaar eerder in de Tweede Kamer was aangenomen. Wetgevingsmolens draaien langzaam, zeker als bewindspersonen er niet zo hard aan trekken.
Het begon in de jaren zeventig met de stadsvernieuwing: investeren in stenen. Later groeide het besef dat het niet alleen gaat om de stenen, maar ook de mensen achter de voordeur en de wijkeconomie. Daarmee was het grotestedenbeleid van de jaren 90, met de pijlers fysiek, economie en sociaal geboren. Tien jaar later hadden we het ISV en vervolgens de wijkaanpak van minister Vogelaar en het krimpbeleid van minister Van der Laan. Jammer genoeg gingen de evolutie van het denken en de publieke financiering niet hand in hand: per 2015 zal de rijksoverheid ongeveer drie dubbeltjes per Nederlander per jaar investeren in de wijkaanpak.
altijd leuk: op bezoek in een wijk, in dit geval de Arnhemse Geitenkamp
Uitgevonden door Rutte-1, bevestigd door de Kunduzcoalitie, door VVD en PvdA ruim verdubbeld in het regeerakkoord Rutte-2. De verhuurderheffing is een nagel aan de doodskist van de sociale huursector.
In regio’s als Noordoost Groningen, Parkstad Limburg en Zeeuws Vlaanderen loopt het aantal inwoners -en soms zelfs het aantal huishoudens terug. Het fenomeen krimp is in Nederland betrekkelijk nieuw, maar veel gebieden elders in Europa gingen ons voor. Bevolkingskrimp zet druk op voorzieningen als scholen, zorgvoorzieningen en winkels, zeker als de overheid zich terugtrekt en schaalvergroting geen duimbreed in de weg legt. Juist in krimpregio is een goed publiek ruimtelijk en voorzieningenbeleid noodzakelijk en moeten organisaties in de semi-publieke sector samenwerken in plaats van elkaar te beconcurreren.
Van 20-23 februari 2008 bracht ik met de vaste kamercommissie voor wonen, wijken en integratie een werkbezoek aan Londen en Birmingham, rond het thema wijkaanpak. In Engeland heeft de overheid zich sinds de jaren 80 in hoge mate teruggetrokken uit de woningmarkt. Woningcorporaties hebben een veel kleiner marktaandeel dan in Nederland. De Engelse praktijk is dus interessant als voorbeeld van de mogelijke effecten van een afbraak van de sociale huursector.
Tussen oktober 2010 en september 2012 verzorgde ik samen met Betty de Boer (VVD) een dubbelcolumn voor nvm.nl, de internetsite van de Nederlandse Vereniging van Makelaars. Het is een aardige samenbundeling van twee volstrekt verschillende visies op de woningmarkt. Na de verkiezingen van september 2012 zet ik de dubbelcolumn voort met Barbara Visser, de nieuwe woordvoerder koopsector van de VVD.
Een eigen woning is een ideaal voor veel mensen. Of zo’n paleisje betaalbaar is hangt in belangrijke mate af van de wijze van financiering, de financieringskosten en de fiscale aspecten van de financiering en het bezit (hypotheekrenteaftrek, overdrachtsbelasting, eigenwoningforfait). In dit dossier vind je alles (van mijn hand) over de hypotheekrenteaftrek, de renteontwikkeling en de hoogte van de rente, de Nationale Hypotheekgarantie (NHG), erfpacht, taxaties, de starterslening en andere SVn-producten en bijzondere koopconstructies als maatschappelijk gebonden eigendom en zijn opvolger Koopgarant.
een van de redenen dat na de financiële crisis van 2008 veel woningeigenaren met hun hypotheek “onder water” stonden was de explosieve groei van de aflossingsvrije hypotheek in de periode na 2000-2010. Die groei is per januari 2013 gestuit door de aangepaste hypotheekrenteaftrek.
Vestia. Woonbron. Rochdale. Veel mensen herinneren zich nog wel de ontsporingen van deze woningcorporaties, die uiteindelijk tot de parlementaire enquete woningcorporaties geleid heeft. Maar ver voor de Kamer de motie Van Bochove aannam, waarin besloten werd tot deze enquete, waren er al signalen dat sociale verhuurders afdwaalden van hun kerntaken. Het interne en externe toezicht schoot tekort, met als gevolgen: hobbyisme, risicovolle nevenactiviteiten en integriteitsschendingen. Die ontwikkeling was volgens mij geen toeval: na de nota Volkshuisvesting in de jaren negentig van Enneus Heerma waren de corporaties op afstand van de overheid geplaatst. Woningwetleningen en subsidies waren afgeschaft, verenigingen omgezet in stichtingen, schaalvergroting een doel op zich. De beloning van directeuren -nu directeur-bestuurder genoemd- en raden van commissarissen schoten omhoog. Bouwden corporaties vroeger vooral woningen, nu werd de verkoop van hun bezit (“uitponden”) onderdeel van de bedrijfsvoering. Sociale verhuurders moesten ondernemers worden en de overheid moest ze niet teveel op de vingers kijken. En huurders waren voortaan woonconsumenten, die moesten zich niet bemoeien met de strategie of de bedrijfsvoering van hun corporatie.
De tijd dat corporaties paleizen voor de arbeidersklasse bouwden ligt al weer een eeuw achter ons.
In dit dossier een overzicht van de ontsporingen die ik in de loop van de jaren voorbij zag komen en mijn verbeteringsvoorstellen om de maatschappelijke verankering van de corporaties op een hoger peil te brengen.
Algemene artikelen over (verbetering) aansturing en toezicht op corporaties