dossier warmte

(bijgewerkt 15sep23)

Het gemiddeld benodigde productievermogen voor elektriciteit in Nederland ligt in de orde van 20 Gigawatt: 20.000.000.000 Watt (2008). Fossiele en nucleaire elektriciteitscentrales die een groot deel van deze stroom produceren zetten gemiddeld maar de helft van de verbruikte primaire energie in elektriciteit om. De andere helft verdwijnt als koelwater de rivier of de zee in, of wordt weggekoeld via koeltorens. Voor de Nederlandse industrie geldt hetzelfde: de benutting van de gebruikte warmte bij productieprocessen ligt vaak ver onder de 50%.

met de warmte die nu in de Europoort/Botlek de plomp en de lucht in gaat kan je alle Nederlandse woningen en andere gebouwen verwarmen

Als je de energievoorziening wil verduurzamen is een van de belangrijkste strategieën het verhogen van de benuttingsgraad in de totale energieketen. Dat kan door het primaire proces efficiënter te maken, maar ook door restwarmte uit de elektriciteitsproductie, de industrie en de afvalverbranders te benutten voor laagtemperatuur toepassingen zoals gebouwverwarming, kassen, papierindustrie en in de toekomst wellicht ook algenkweek. Voor gebouwen moet dan wel de aanvoertemperatuur omlaag: die is nu meestal 80 graden, veel hoger dan de temperatuur van de meeste restwarmte. Als we onze gebouwenvoorraad fatsoenlijk isoleren en tochtvrij maken kan de aanvoertemperatuur gemakkelijk omlaag naar 60 graden, wat de afzet van restwarmte economisch interessanter maakt. Ook aan de installatiekant moet er bij nieuwbouw en renovatie voorgesorteerd worden op lage temperatuur systemen, zoals vloerverwarming en radiatoren met ingebouwde ventilatoren.

Ik ben groot voorstander van het versnellen van deze ontwikkeling. De belangrijkste instrumenten om dat te bereiken zijn normering en financiële prikkels. Een voorbeeld van normering is het stellen eisen aan de benutting van restwarmte in de omgevingsvergunning van een bedrijf. Voorbeelden van financiële prikkels zijn een (goed werkend…) emissiehandelssysteem voor broeikasgassen of directe heffingen op de lozing van warmte.

Een andere manier om fossiele brandstoffen te besparen is de inzet van duurzame warmte uit geothermie, zonneboilers en passieve zonne-energie voor de verwarming van gebouwen. Ook daarover kan je alles lezen in dit Dossier Warmte.

stadsverwarmingsnetten (hier in Utrecht) zijn kapitaalintensief en stellen hoge eisen aan het beheer van de openbare ruimte.

Warmtenetten zijn een natuurlijk monopolie, het is economisch ondenkbaar om concurrerende netten aan te leggen. Maar monopolies vormen een risico voor de afnemer: die kan niet meer overstappen naar een andere leverancier als hij ontevreden is over de prijs of de kwaliteit van de dienstverlening. Om die reden heb ik als kamerlid altijd gepleit voor publiek eigendom van grote warmtenetten en voor strengere wetgeving om de gebonden klanten te beschermen tegen misbruik van monopolie door het rekenen van te hoge tarieven. Bij kleinschalige warmtenetten zou ook de coöperatie een interessante eigendomsvorm kunnen zijn, die kom je in Denemarken vaak tegen in dorpen op het platteland.

Tot op heden is de consumentenbescherming bij warmtenetten nog steeds niet goed geborgd in wetgeving. In oktober 2022 kondigde minister Jetten in aan (brief 30196-800)dat hij met een wetsvoorstel komt om de consumentenbescherming te verbeteren en een publiek meerderheidsbelang in warmtebedrijven af te dwingen.

Bij gebouwen heb je ’s winters warmte nodig, maar ’s zomers wil je die juist kwijt. Strategieën om dat op een energie-efficiënte manier te doen zijn zonwering, nachtventilatie en warmte-koude-opslag (WKO). Ook over dit thema vind je artikelen in dit dossier.

Meer lezen over dit onderwerp?
Warmtenetwerk
Platform Geothermie

Kamerdossiers:

29048 Warmtewet (initiatiefwet Ten Hoopen-Hessels, 2003-2013, inwerkingtreding 1-1-2014)

32839 Wijziging Warmtewet (2011-2013, inwerkingtreding 1-1-2014)

30196-185 nadere uitgangspunten wetsvoorstel Wet Collectieve Warmte d.d. 6 juli 2023

CHRONOLOGISCH OVERZICHT ARTIKELEN
(meest recent: bovenaan)

20 februari 2014 verzameldebat energie

16 februari 2014 Slimme inzet warmtepompen optimaliseert inzet duurzame stroom

28 januari 2014 Kamp: stop tariefsverhogingen stadsverwarming

21 januari 2014 Reddingsplan Aldel goed voor industrie, werkgelegenheid en milieu

26 november 2013 lage temperatuur warmtapwater: potentieel voor twee miljard kuub gasbesparing

11 november 2013 warmteterugwinner douchewater geperfectioneerd