Groen: onderschatte kwaliteitsfactor bij fietsroutes

De afgelopen decennia is er veel energie gestoken in het veiliger, sneller en comfortabel maken van fietsroutes: brede, gescheiden paden, glad wegoppervlak, steeds vaker ook tunnels of bruggen om drukke wegen of spoorlijnen te kruisen. Dat is prima als je zo snel mogelijk van A naar B wil. Maar de meeste fietsers willen ook een beetje aangenaam van A naar B. Dan helpt een groene inbedding enorm.

Bomenrijen, houtwallen en heggen kunnen bij stevige wind voor luwte zorgen, bij zon voor schaduw en bij regen voor enige beschutting. Ze versterken ook het buiten-gevoel van de fietser. In bebouwd gebied kan een strook van 10 meter groen aan weerszijden van een fietsroute al een grote impuls geven aan de kwaliteit. Omgekeerd wordt een stenige route, zeker als die gebundeld is met een drukke autoroute, meestal ervaren als lawaaierig en stoffig: onaangenaam.

Hoogwaardige groene invulling van een 7 meter brede strook tussen een hoofdfietsroute en een geluidsscherm langs de drukste spoorlijn van Nederland (Utrecht Majella)

Een jaar of tien geleden werd bij een onderzoek vastgesteld dat utilitaire (“nuttige”) fietsers bereid waren 10-20% om te fietsen langs een aangenamer route naar hun bestemming. En voor recreatieve fietsers is een aangename route sowieso een harde voorwaarde om op de fiets te stappen.

Laten we eens wat voorbeelden bekijken. De gemeente Houten heeft in het verleden al veel aandacht besteed aan een groene inrichting van zijn fietsroutes in de bebouwde kom. De hoofdroutes zijn ook grotendeels vrijliggend, dus niet parallel aan een drukke verkeersweg.

Mooi ingepaste fietsroute (Smalspoor, Houten)

Afgelopen winter is er ook een beplantingsoffensief ingezet langs fietspaden buiten de bebouwde kom, zoals de Schalkwijkseweg, de Groeneweg en de Oud Wulfseweg. Soms tussen een (drukke) rijbaan en een fietspad, maar vaker gewoon om de vrijliggende fietsroute nog wat aantrekkelijker te maken. Dat soort visie zou je ook graag bij andere overheden wat vaker tegenkomen.

Overheden zouden niet alleen moeten investeren in nieuwe laanbeplanting, maar ook zuiniger zijn op bestaand groen. Langs vele wegen zijn in de loop van de jaren bomen gesneuveld bij ongelukken, voor het aanleggen van inritten of door preventief omzagen wegens gevaar voor omvallen. Daardoor hebben veel buitenwegen iets weg van een gebit waarin de nodige gaten gevallen zijn.

De laanbeplanting langs de Boven Slinge bij Aalten -in beheer bij het waterschap?- heeft in de loop van de jaren steeds meer averij opgelopen
Goed voorbeeld van een heg als natuurlijke afscheiding van een zandweg en een fietspad, hier langs de LF4 bij Haaksbergen

Wat mij betreft moet er daarom een herplantplicht worden ingevoerd voor overheden bij de kap van bomen. Rijk, provincies, gemeenten en waterschappen moeten het goede voorbeeld geven bij het behoud van de schaarse natuur in ons land.

De grootste aanslagen op onze natuur worden echter gepleegd op privaat land: veel coulissenlandschappen zijn in de loop van de jaren aangetast of verdwenen door schaalvergroting in de landbouw. Daar kwamen monoculturen voor in de plaats. Slechts 3% van de agrarische gronden zijn in gebruik voor biologische landbouw. Daarmee scoort NL als een na slechtste van de West-Europese landen (Trouw, 7 mei 2021). Hierdoor is de biodiversiteit in stedelijk gebied tegenwoordig groter dan in agrarische landschappen.

Herstel van het maasheggen landschap in de omgeving van Boxmeer. Aan de Limburgse kant van de Maas en noordelijker in Brabant is dit coulissenlandschap zo goed als verdwenen.

Als onderdeel van het stikstofbeleid wil het kabinet het budget voor natuurontwikkeling verhogen. Dat is mooi voor Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de Provinciale Landschappen. Maar nóg mooier zou het zijn als er een sluitende regeling komt voor het verduurzamen van onze landbouw. In Denemarken moeten boeren minstens 5% van hun grond gebruiken voor natuur: houtwallen, slootranden e.d. Dat lijkt me een simpele, goed te handhaven regel voor agrarische gronden.

Natuur is mooi, maar natte natuur is nog mooier. De meest unieke natuurgebieden van Nederland, zoals de Wadden en de Biesbosch, zijn onlosmakelijk met het water verbonden. Natuurontwikkeling in het kader van Ruimte voor de Rivier is het meest succesvolle natuurprogramma van de laatste decennia geweest. Groenblauwe natuur is ook zeer aantrekkelijk voor de fietser en wandelaar. Het Fietsplatform pleit er daarom voor om langs waterwegen aan één kant prioriteit te geven aan het langzaam verkeer, door het weren van doorgaand verkeer en grootschalige autobestemmingen.

Hoog water langs de Nederrijn bij Wageningen

Op 17 juni presenteert het Fietsplatform tijdens het Nationaal Fietscongres een integraal plan om fietsen buiten de bebouwde kom weer aantrekkelijker te maken. Het vergroenen van routes, natuurontwikkeling en een duurzamer landbouw zijn groene hoekstenen van het plan, dat daarnaast voorstellen doet op het terrein van ruimtelijke ordening, infrastructuur, openbaar vervoer, verkeersregels, toeristisch/recreatief beleid en handhaving.

Samsom: ga om!

Dat was het advies aan de PvdA-leider van de demonstranten tegen de verbreding van de A27, vanmiddag in het Utrechtse landgoed Amelisweerd. Toen hij nog milieuwoordvoerder was hebben we samen heel wat moties en amendementen over geluidhinder en luchtkwaliteit ingediend. Morgen zal blijken of de milieuwensen van de PvdA het winnen van de asfaltlobby van de VVD.

masterclass natuur- en omgevingsrecht

Op een inspirerende locatie -het bezoekerscentrum van Natuurmonumenten bij de Nieuwkoopse Plassen- organiseerden de natuur- en milieuorganisaties vandaag een masterclass over natuur- en omgevingsrecht. Vijf kamerleden en vijftien medewerkers van kamerfracties werden bijgeschoold over de knelpunten in wetgeving, bij de uitvoering van de wetgeving en oplossingsrichtingen voor de ervaren knelpunten.


In juli jl. was ik ook al op werkbezoek bij de Nieuwkoopse Plassen, waar hoogheemraadschap Rijnland in samenwerking met de boeren uit het gebied investeert in een combinatie van waterkwaliteitsverbetering en natuurontwikkeling
Lees verder masterclass natuur- en omgevingsrecht

Rijnland investesteert in waterbeheer-met-draagvlak

Dijkgraaf Gerard Doornbos van hoogheemraadschap Rijnland, Nederlands oudste waterschap, was in het verleden voorzitter van LTO Nederland. Hij weet dus als geen ander hoe boeren in elkaar zitten. Logischerwijs investeert Rijnland veel tijd en geld in het creëren van draagvlak voor zijn projecten op het gebied van waterbeheer en waterkwaliteit. Samen met Lies van Aelst en Ap de Wit ging ik vanmorgen bij de Nieuwkoopse plassen kijken of dat wat oplevert.


De Nieuwkoopse Plassen vormen onderdeel van de Ecologische Hoofdstructuur. Rijnland werkt nauw samen met terreinbeheerder Natuurmonumenten aan het verbeteren van de waterkwaliteit. De plassen zijn overigens, met een aantal beperkingen, vrij toegankelijk voor de recreatievaart.

Lees verder Rijnland investesteert in waterbeheer-met-draagvlak

Biesbosch ideale combinatie natuur en waterbuffer

Na gistermiddag weet ik het zeker: ook bij gestaag neervallende regen is de Biesbosch een schitterend natuurgebied. Samen met boswachter Thomas van der Es van Staatsbosbeheer, Emile Roemer, onze Brabantse gedeputeerde Johan van den Hout en statenleden Francy van Iersel en Lies van Aelst namen we een kijkje in het 10.000 hectare grote nationaal park.

Lees verder Biesbosch ideale combinatie natuur en waterbuffer

De minister van niks

Een minister en een staatssecretaris van een ministerie dat nergens meer over gaat zijn een minister en staatssecretaris van niks. Dat moet je niet willen. Vanavond was de eerste termijn van het debat over de begroting Infrastructuur en Milieu voor 2012. Tijd om het eens over de hoofdlijnen van het kabinetsbeleid voor milieu, ruimtelijke ordening, natuur en water te hebben.

Lees verder De minister van niks

Alles van waarde weert zich

Het is het oude liedje: een projectontwikkelaar koopt een recreatieterrein en wil de recreanten zo snel mogelijk het terrein af hebben om er dure huizen op te bouwen. Maar in dit geval zijn die recreanten niet van plan om zich als makke schappen naar de slachtbank te laten leiden. Ik was vanmiddag op bezoek bij de bewonersvereniging van De Ridderhof in Lage Vuursche.


De saamhorigheid van de bewoners van de vakantiehuisjes is groot. 105 van de 113 bewoners zijn lid

Lees verder Alles van waarde weert zich

79 hoogleraren in opsland tegen sloopbeleid natuur door kabinet Rutte

Vanmorgen ontving de Tweede Kamer een open brief van 79 hoogleraren, die scherp protesteren tegen de draconische bezuinigingen op natuur, “…die op zeer korte termijn de teloorgang zullen betekenen van wat in vele decennia is opgebouwd. ” Het doet me goed dat ook de wetenschappers inmiddels hun stem verheffen tegen het sloopbeleid van Henk Bleeker.


nieuwe natuur v2.0, model Rutte

Lees verder 79 hoogleraren in opsland tegen sloopbeleid natuur door kabinet Rutte

Ger Koopmans en het recht op vrije meningsuiting

CDA-woordvoerder natuur Ger Koopmans wil de medewerkers van Staatsbosbeheer, die zich verzetten tegen de kaalslag door het regeerakkoord, de mond wil snoeren.

Al eerder kwam Ger Koopmans in het nieuws door zijn bijzondere visie op natuur. In 2005 steunde hij -en met hem de voltallige CDA-fractie- de kap van een deel van het Schinveldse bos ten behoeve van de NAVO-basis Geilenkirchen. Het leverde hem deze actieposter op. Vier jaar later werd de werkgroep Stop overlast AWACS door de Raad van State in het gelijk gesteld.

Lees verder Ger Koopmans en het recht op vrije meningsuiting