De artikelen van voor 2014 in dit dossier heb ik geschreven als woordvoerder energie en Tweede Kamerlid van de SP.
Mijn standpunt omschreef ik destijd als volgt: “Per saldo vindt de SP het op dit moment niet verstandig om te investeren in een nieuwe kerncentrale. In plaats daarvan zou er prioriteit gegeven moeten worden aan energiebesparing en duurzame energie. Wel is het verstandig om publieke middelen te blijven investeren in onderzoek naar kernenergie. Het lijkt erop dat op afzienbare termijn veilige en energiezuinige kerncentrales beschikbaar komen. Dat zou een nuttige transitietechnologie kunnen zijn in de periode dat we overschakelen naar een duurzame energiehuishouding. Het artikel Kernenergie: hollen of stilstaan? (Spanning 11/2008) geeft een compacte samenvatting van onze visie.”
Inmiddels ben ik voorstander van de bouw van twee tot drie nieuwe kerncentrales, als onderdeel van een CO2-arme energiemix. De reden daarvoor is dat de urgentie van een snelle verlaging van de CO2-emmissies bij elektriciteitsproductie gegroeid is. Die omschakeling zal voor het grootste deel uit duurzame energie en energiebesparing moeten komen, maar voor het overbruggen van perioden zonder zon en wind -door Duitsers treffend omschreven als Dunkelflaute- is kernenergie de enige CO2-arme techniek die zoden aan de dijk zet. Meer over mijn afwegingen van voor- en nadelen vind je in het recentere artikel Beperkte inzet kernenergie ook in Nederland verantwoord.
In Frankrijk is kernenergie ook in 2023 nog de nr.1 bron voor elektriciteitsproductie
In vele bewoordingen is afgelopen jaren verkondigd dat de woningmarkt “… op slot zit.” Scheefwoners zouden een groot deel van de sociale huurvoorraad bevolken, er gaapt een gat tussen de huur- en de koopsector en de hypotheekaftrek drijft de prijzen in de koopsector op. Wat is mythe, wat de werkelijkheid? Lees er meer over in het dossier woningmarkt. Mijn eigen visie over de aanpak van de woningnood lees je in Bouwen, bouwen, bouwen
Meer dan een half miljoen woningen die gefundeerd zijn op houten palen dreigen door hun hoeven te zakken wegens bacteriële aantasting en paalrot door lagere grondwaterstanden. Is dat alleen een probleem van de eigenaar, of moet de overheid ook een handje helpen bij de oplossing? Wat mij betreft wel.
Ik heb in mijn tijd als Kamerlid veel energie gestoken in pleidooien voor een gestructureerde aanpak van funderingsherstel, geïnspireerd door het initiatief van Ad van Wensen (RIP) in Dordrecht. Belangrijkste concrete resultaat was de cofinanciering van het KCAF door het Rijk na een SP-CDA-PvdA motie.
Veel nuttige informatie is te vinden op het funderingsloket van het KennisCentrum Aanpak Funderingsherstel.
UPDATE 23 oktober 2023
De actuele stand van zaken kan je lezen in de brief voortgang aanpak funderingsproblematiek d.d. 9 oktober van demissionair minster De Jonge aan de Tweede Kamer. 16 jaar na mijn eerste artikel over dit onderwerp is de voortgang nog steeds tergend langzaam. Nu mag de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur weer gaan adviseren over een “samenhangende aanpak”. Positief is dat er een aantal verbeteringen worden doorgevoerd in de werking van het Fonds Duurzaam Funderingsherstel. Daar maakten door allerlei bureaucratische drempels afgelopen jaren maar 60 woningeigenaren gebruik van.
UPDATE 23 juni 2024
De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur heeft, op verzoek van de minister van Binnenlandse Zaken, een advies Goed gefundeerd uitgebracht, over de rol voor de overheid bij een gestructureerde aanpak van de funderingsproblematiek in Nederland. De vier belangrijkste aanbevelingen van de RLI: er moet op korte termijn betrouwbare funderingsinformatie voor alle gebouwen in NL beschikbaar komen; gezamenlijke inzet van overheden is onmisbaar, langs vijf sporen (beschikbaarheid van risico-informatie over funderingsschade verbeteren; funderingsschade voorkomen; maatschappelijke problemen voorkomen door ondersteuning en ontzorging; subsidie- en leenmogelijkheden creëren voor schade- en funderingsherstel; zorgen voor gezamenlijke en krachtige uitvoering); de kosten aan de kant van de Rijksoverheid raam de RLI voor de periode 2024-2035 op €12 miljard.
In het hoofdlijnenakkoord van coalitiepartijen PVV, VVD, NSC en BBB wordt geen woord besteed aan de conclusies die zij verbinden aan het RLI advies. Daar wordt dus ook (nog) geen cent voor uitgetrokken (bron: Hoofdlijnenakkoord mist concrete oplossing funderingsproblematiek).
Tweederde van Nederland loopt het risico om onder water te lopen. Vanouds is het oog daarbij op de zee gericht. Maar de laatste decennia is steeds duidelijker geworden dat overstromingen vanuit de rivieren een onderschatte bedreiging zijn voor de laaggelegen gebieden. Dijkringen vormen een badkuip, die door een doorbraak soms zes meter onder water kan komen te staan.
De Oosterscheldekering was met zijn open structuur een eerste poging om bij de verbetering van de waterveiligheid de natuur als bondgenoot in te zetten in plaats van deze “te bedwingen”. Dat gebeurde pas na veel acties van onderop.
“Alleen de zon gaat voor niets op” luidt het spreekwoord. In Nederland bedraagt de ingestraalde zonneenergie gemiddeld over het jaar, dag en nacht zo’n 100 Watt/m2. Met een fractie van die gratis energie zouden we kunnen voorzien in onze totale energiebehoefte. We moeten alleen investeren in technieken om dat potentieel om te zetten in elektriciteit, warmte of biomassa. Dat is een interessante uitdaging voor wetenschappers, economen en politici met een vooruitziende blik. De SP is groot voorstander van het verruimen van de middelen voor energieonderzoek, proefprojecten en een feedin-tarief om de uitrol van duurzame energiebronnen te versnellen.
Zeker: hij is erg slim. Voor de energiebedrijven. Die kunnen op afstand aflezen, op afstand afknijpen en op afstand afsluiten. De beloofde voordelen voor de consument, zoals energiebesparing, zijn voorlopig nog gebakken lucht. Maar dankzij een SP-motie komt daar wellicht op afzienbare termijn verandering in.
Oud-minister Vogelaar vond in augustus dat de woningnood onder studenten was opgelost. Het bijhouden van de cijfers was volgens haar niet meer nodig. Anderen denken daar anders over. Het aantal inzendingen voor de verkiezing van de Huisjesmelker van het Jaar bereikte in 2008 een nieuw hoogtepunt (…). Kortom: nog steeds werk aan de winkel voor de SP.
Publiek Private Samenwerking is een aanbestedingsvorm waarbij de overheid zich niet bemoeit met de uitwerking van een project, maar alleen met de te leveren prestaties. “Lever me gedurende 30 jaar een weg met een capaciteit van 2.000 motorvoertuigen per uur, 12% vrachtverkeer, die minstens 99,6% van de tijd beschikbaar moet zijn voor de gebruikers.” Zoiets.
Idee erachter is dat je op die manier de creativiteit van de private partijen beter benut. Dat doe je zeker, alleen niet altijd op de manier waarop de overheid dat bedoeld had. Aannemers zijn zeer creatief in het creëren en vervolgens benutten van mazen in PPS-contracten, met als resultaat dat overheden met de zwarte Piet blijven zitten.
de Wijkertunnel was het eerste PPS-project in Nederland. Een foutje in het contract kostte de Nederlandse Staat een paar honderd miljoen extra.
Afval is grondstof. Tenminste: dat zou het kunnen zijn. De praktijk is dat het vaak lucratiever is om nieuwe grondstoffen te gebruiken en de overheid/belastingbetaler op te zadelen met het opruimen van de oude rotzooi. De overheid moet daarom door middel van wetgeving en financiële prikkels hergebruik bevorderen en het onnodig gebruik van (wegwerp)verpakkingen voorkomen. Aan het eind van de keten grip houden op de verwerkingsketen van afval. En voldoende investeren in toezicht en handhaving.
Als je die keten ziet als een markt weet je zeker dat er voortdurend nieuwe lucratieve manieren bedacht worden om verantwoorde maar dure verwerkingsmethoden te ontduiken. Bijvoorbeeld door “verwerking tot grondstof” in het buitenland. Daarna geldt: uit het oog, uit het hart.
op bezoek bij een afvalverwerker/sorteerbedrijf
Artikelen op chronologische volgorde, meest recent: bovenaan.
Toezicht is: controleren of wettelijke regels nageleefd worden. Handhaving is: in gevallen waarbij geconstateerd wordt dat wettelijke regels niet nageleefd worden: een straf uitdelen. Een oeroude wet bij toezicht & handhaving luidt: naleving = pakkans * sanctie. Mensen en organisaties maken bij regels die ze niet (100%) geinternaliseerd hebben bewust of onbewust voortdurend de afweging: hoe groot is de kans dat ik tegen de lamp loop? En zo ja: welke sanctie hangt me dan boven het hoofd?
simpel voorbeeldje van effectieve handhaving: in Utrecht is de pakkans dat je bekeurd wordt als je niet betaalt voor parkeren sinds de invoering van de scanauto bijna 100%.
Toezicht en handhaving zijn mogelijk op grond van wettelijke bepalingen, maar voor complexere activiteiten verdient het aanbeveling om in de wet ook een vergunningplicht op te nemen, waarin de algemene wettelijke eisen voor een concrete situatie nader worden ingevuld. Daardoor weet de vergunninghouder precies waaraan hij zich te houden heeft en wordt ook het leven van de toezichthouder/handhaver een stuk eenvoudiger. Liberale partijen hebben een grondige hekel aan vergunningen: ze kosten de initiatiefnemer tijd en geld en zorgen voor een hoop gezeur. Een van de doelstellingen van het MDW-programma (“Markwerking Deregulering Wetgeving”), ingezet in de jaren 90, was het terugdringen van het aantal vergunningplichtige activiteiten. Remi Poppe voelde destijds al haarfijn aan waar dat toe zou leiden.
Ik vind toezicht & handhaving een van de meest verwaarloosde -soms zelfs: geminachte- taken van de overheid. Dat heeft te maken met de jarenlange veldtocht van (neo)liberalen tegen “regelzucht van de overheid”. Te veel mensen gaan zonder veel nadenken mee in dit frame. Natuurlijk: ieder zinnig mens moet ernaar streven om zaken zo simpel mogelijk te regelen. Maar tegelijkertijd hebben de tien landen die wereldwijd het hoogst scoren op de meetlat van geluk héél veel wetgeving. Die zorgt voor rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en beschermt alles wat zwak is. Als je die zaken belangrijk vindt moet je ook zorgen dat die regels nageleefd worden. En niet voortdurend de kaasschaaf halen over alle publieke organen die zich met handhaving bezig houden. Of handhaving vervangen door gedogen of zelfregulering. Of -ja het is echt gebeurd- een inspectievakantie aankondigen.
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid bracht in 2013 het advies Toezien op publieke belangen uit. Daarin worden veel verstandige dingen gezegd over dit thema.
Paulus Jansen 