Met een aantal collega’s van de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB) was ik vandaag op bezoek bij het Nederlands Instituut voor Publieke Veiligheid (NIPV) in Arnhem. Daar werken bijna 400 medewerkers in betrekkelijke anonimiteit aan het op een hoger peil brengen van crisisbeheersing en brandveiligheid. Door onderzoek, onderwijs, kennisdeling en ondersteuning van regionale brandweercorpsen met een materiaal-, materieel- en deskundigen poule.
De oorsprong van de woningnood is niet van vandaag of gisteren, maar ingezet rond 1990: Het einde van de woningwetleningen, de brutering, het stimuleren van schaalvergroting en “ondernemerschap” en vooral het adagium dat het marktaandeel van de woningcorporaties flink omlaag kon. Door de traagheid van het systeem duurde het een jaar of 25 eer het door de parlementaire enquete woningcorporaties begon te dagen dat er iets grondig mis aan het gaan was. Desondanks riep VVD-minister Stef Blok in 2017 nog “De woningmarkt is af” en begon het -aarzelend- bijsturen pas in 2022 bij Hugo de Jonge (CDA). Vandaag een historische illustratie hoe diep het marktdenken tussen de oren zat in Den Haag.
De laatste maanden lees ik steeds vaker pleidooien om de mogelijkheden voor splitsen en omzetten van bestaande woningen te vergroten. Dat zou kunnen helpen om de woningnood te bestrijden. Ik ben groot voorstander van het beter benutten van de woningvoorraad. Maar dat moet wel met beleid gebeuren.
Sinds vijf jaar werk ik een dag per week bij de Toelatingsorganisatie Kwaliteitsborging Bouw (TloKB). De TloKB controleert of het toezicht op bouwprojecten aan de wettelijke kwaliteit voldoet. Nu alleen nog voor relatief simpele nieuwbouwprojecten (“gevolgklasse 1” voor de liefhebbers), maar in de toekomst ook voor complexe bouwprojecten en renovaties. We hebben nog een paar andere toezichthoudende taken, zoals op de kwaliteit van installateurs die onderhoud doen aan gasverbrandingsinstallaties. Daarmee verklein je het risico op koolmonoxidevergiftiging, ontploffingen en branden. Sinds 2023 mag dat onderhoud alleen nog gedaan worden door goed opgeleide (“gecertificeerde”) installateurs.
Het is hét argument van projectontwikkelaars richting iedereen die vindt dat het aandeel betaalbaar in de woningproductie omhoog moet: “Grote vrijstaande woningen leveren de langste verhuisketen op”. Deze week kregen ze wat wind in de rug met het bericht Nieuwe woning leidt tot vrijkomen 1,4 andere woningen [CBS, 23 mei 2025). Voor vrijstaande woningen bedraagt de verhuisketen zelfs 2. Daarmee is niet gezegd dat deze redenering hout snijdt. Dat doet hij niet.
Het recente conceptadvies van de commissie STOER (Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving) aan minister Mona Keijzer kan heel lullig uitpakken voor mensen met een functiebeperking. En is uiterst kortzichtig in de context van de vergrijzing. Als het advies wordt overgenomen gaan toekomstige generaties hier nog veel last van krijgen.
In het regeerprogramma van het kabinet Schoof is de ambitie opgenomen om het mes te zetten in regels die de bouw van minstens 100.000 woningen per jaar in de weg (zouden) zitten. Tijdens de woontop op 11 december 2024 is de startsein gegeven voor het programma STOER, wat staat voor Schrappen Tegenstrijdige en Overbodige Eisen en Regelgeving. De voorstellen binnen het programma worden voorbereid door een adviesgroep onder leiding van Friso de Zeeuw. Op 2 april jl. kwamen zij met een eerste concept advies. Dat viel me niet mee.
Mijn ervaring als oud-parlementariër: de doorlooptijd tussen een goed idee en de realisatie van een goed idee is in overheidsland een jaar of 15. Tergend lang voor degene die dat idee bedacht heeft of voor de mensen die er baat zullen hebben. Maar het creëren van een parlementaire meerderheid door nader onderzoek, media-tamtam en maatschappelijk rumoer kost veel tijd, dus uithoudingsvermogen. De brief over de invoering van een huurregister die minister Mona Keijzer op 9 april aan de Kamer stuurde is daar een treffende illustratie van.
Follow the Money deed recent onderzoek naar het (niet) vervangen van loden leidingen in een deel van de woningvoorraad. Met name in de commerciële huursector gebeurt dat niet. Hoe dat komt? Het omvangrijke rechtse deel van onze volksvertegenwoordiging is doodsbang voor nieuwe verplichtingen voor huiseigenaren, ook al gaat het om maatregelen in het belang van de volksgezondheid of het milieu. En als het dan wél verplicht wordt, gebeurt het te vaak op een halfslachtige manier.
Het Planbureau voor de Leefomgeving publiceerde eergisteren het rapport Beleid maken voor (flex)wonen . Natuurlijk zijn de auteurs beleefd, maar tussen de regels door klinkt zorg over de ondoordachte manier waarop besloten is om 15.000 flexwoningen te gaan bouwen. Wat overigens in de verste verte niet lukt.
Paulus Jansen 