Follow the Money deed recent onderzoek naar het (niet) vervangen van loden leidingen in een deel van de woningvoorraad. Met name in de commerciële huursector gebeurt dat niet. Hoe dat komt? Het omvangrijke rechtse deel van onze volksvertegenwoordiging is doodsbang voor nieuwe verplichtingen voor huiseigenaren, ook al gaat het om maatregelen in het belang van de volksgezondheid of het milieu. En als het dan wél verplicht wordt, gebeurt het te vaak op een halfslachtige manier.
Laat ik maar met de deur in huis vallen: 25 jaar was ik tegen betaald parkeren in woonbuurten. Inmiddels ben ik voor, zowel vanwege principiële als praktische argumenten. Sterker nog: ik denk dat er heel wat voor te zeggen is om in heel Nederland betaald parkeren in te voeren. Met een uniform systeem, een tarievenstructuur die gebaseerd is op de kenmerken van een gebied, centrale inning en handhaving. De netto-opbrengst zou ten goede moeten komen aan de gemeenten. Hieronder lees je het waarom van mijn voortschrijdend inzicht.
2 maart 2020 zat ik in de trein onderweg naar Hamburg. In Nederland had nog niemand mondkapje op, in Duitsland bijna iedereen. Een dag later kwam het RIVM met zijn eerste behandeladvies. In de twee jaar erna bleek de impact van de epidemie immens.
(interview door Tessa Heerschop in Schuttevaer, 7 december 2024)
Als de overheid niet snel met een beleid komt om veerponten te behouden, dreigen veel heen-en weers de komende jaren te verdwijnen. Oud-politicus en bestuurder Paulus Jansen zet zich in voor de Veerpontencoalitie (VPC): ‘In de jaren ’90 begon de ellende. Wij willen samen een vuist maken en de landelijke politiek wakker schudden. De exploitatie staat in veel gevallen onder druk door krakkemikkige bestuurlijke samenwerking en afschuiven van verantwoordelijkheden.’
In het SER-energie akkoord (2012) is afgesproken dat bedrijven en instellingen (ziekenhuizen, scholen, musea) met een energieverbruik boven 50.000 kWh/jr of 25.000 m3 gas/jaar -dat zijn er ca. 90.000- zich inspannen om hun energieverbruik te verminderen. Dat had in 2020 een besparing van 33 Petajoule moeten opleveren. De Algemene Rekenkamer zocht uit of dat doel gerealiseerd is. Hun conclusie: “De minister weet niet of het doel is gehaald, maar wij achten het onwaarschijnlijk dat dit is gelukt.”
Ruim zes jaar geleden werd ik bestuurslid, kort daarna voorzitter, van het Museum van Zuilen. Dat is een karakteristiek voorbeeld van cultuur met een kleine c, ontstaan door het initiatief van een enthousiasteling in de wijk. Met een aanpak die kan rekenen op grote steun in Zuilen en ver daarbuiten. Sindsdien doe ik rechtstreeks ervaring op met cultuurbeleid, in dit geval in de gemeente Utrecht. Ik heb er geen hoge pet van op.
Het Museum van Zuilen draait op dit moment voor 100% op vrijwilligers. We besteden aandacht aan de historie van Zuilen, dat tussen 1910 en 1950 groeide van 1.000 naar 26.000 inwoners, met name door de komst van de grote spoorindustrieën Werkspoor en Demka. Daarnaast is er veel aandacht voor volkscultuur: de historie van verenigingen, winkeliers en bedrijven in de wijk. Maar we maakten ook een tentoonstelling over de migratie naar Zuilen na de vestiging van de grote spoorwegindustrieën. Op dit moment loopt een tentoonstelling Bouwen voor de Buurt, over de rol die woningbouwverenigingen speelden bij de voorziening in betaalbare woonruimte.
Ook de werkwijze van het museum is bijzonder: veel van de activiteiten vinden plaats buiten de museumruimte: straatreünies, tentoonstellingen op locatie (bv in de wijkbibliotheek), wandelingen, lezingen. En de ideeën voor activiteiten komen vaak uit de wijk en worden uitgewerkt in samenwerking met vrijwilligers en organisaties uit de wijk.
In de beginperiode werd het museum gefinancierd door een combinatie van donaties (we vragen geen entreegeld) en een jaarlijkse financiële bijdrage uit het initiatievenfonds voor de wijk Noordwest. Dat laatste werd in 2021 verboden: het fonds was bedoeld voor eenmalige initiatieven, niet voor structurele activiteiten. OK, kan ik me iets bij voorstellen. Om deze reden werden we gedwongen om mee te gaan doen met de vierjaarlijkse subsidieronde in het kader van de cultuurnota. Een bureaucratische blackbox, die ons als vrijwilligersorganisatie een jaar lang zwaar belastte met papierwerk en ook de structurele verantwoordingslasten voor het bestuur verveelvoudigde.
Het goede nieuws was dat onze aanvraag voor de periode 2021-2024 in de prijzen viel. Dat geld hebben we goed besteed. We zijn verhuisd naar een nieuwe museumruimte in het Werkspoorkwartier, gesponsord door de eigenaar van de Werkspoorfabriek Overvecht Vastgoed. De museumruimte en het depot zijn nieuw ingericht, waarmee de kwaliteit van de presentatie sterk is verbeterd. We hebben geinvesteerd in onze vrijwilligers, waardoor deze veel meer verantwoording hebben gekregen bij de uitwerking van initiatieven. In alle Zuilense straten van voor 1954 zijn QR-tegels neergelegd, waarmee bezoekers en bewoners informatie kunnen ophalen over de historie van hun straat. De website is geheel vernieuwd. Audio en video zijn veel belangrijker geworden bij onze tentoonstellingen. Er zijn meer voorzieningen voor bezoekers met een beperking. In een periode van vier jaar -inclusief een COVID lockdown van een jaar- heeft het museum een enorme ontwikkeling doorgemaakt. We publiceren op onze website een jaarlijks verslag over onze activiteiten, inkomsten en uitgaven: lees hier het verslag over 2023 .
En toen kwam de nieuwe cultuurnota Kleur bekennen. Met een programma van eisen waar je als vrijwilligersorganisatie grijze haren van krijgt. En een externe commissie van 32 (…) personen die de aanvragers van subsidie op hun merites ging beoordelen. Niet op hun prestaties, maar op hun mooie voornemens voor de nieuwe periode 2025-2028. Ondanks de prestaties werden we deze keer door de commissie te licht bevonden. Ook een vervolgaanvraag voor een tweejarige bijdrage werd vorige week negatief geadviseerd, waarbij de adviescommissie niet eens de moeite nam om langs te komen.
De verantwoordelijken voor het cultuurbeleid, het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad, verschuilen zich -tot op heden- achter de commissie. “Die heeft er verstand van en is onafhankelijk.” Als oud-wethouder van deze mooie gemeente vind ik dat een staaltje politieke lafheid. Het staat bovendien haaks op het mondeling en schriftelijk beleden beleid dat cultuur in de wijken super belangrijk is en dat er meer gedaan moet worden voor en met doelgroepen die nu nauwelijks bereikt worden. Dat is de kernactiviteit van ons museum! Iedereen die wil vaststellen of deze claim klopt moet gewoon af en toe eens binnenlopen bij een van onze activiteiten, in plaats van blind te varen op de opvatting van een stelletje cultuurbobo’s. Die zelfs te beroerd waren om langs te komen.
Cultuurbeleid. Ik heb er geen hoge pet van op.
Het Planbureau voor de Leefomgeving publiceerde eergisteren het rapport Beleid maken voor (flex)wonen . Natuurlijk zijn de auteurs beleefd, maar tussen de regels door klinkt zorg over de ondoordachte manier waarop besloten is om 15.000 flexwoningen te gaan bouwen. Wat overigens in de verste verte niet lukt.
Zondag 8 september, rond vier uur: voor Het Kleine Veer bij Hattem staat zowel aan de Zwolse als de Hattemse kant een enorme rij fietsers en wandelaars te wachten om over te steken. Toch gaat het pontje vanaf 27 oktober weer voor een half jaar (tot 20 april) in de mottenballen. Waarom zijn overheden zo weinig creatief?
Pontjes zijn nuttige schakels als je in ons waterrijke land duurzame recreatie wil bevorderen. Ze maken het mogelijk om een route te volgen langs kleine paden en binnenwegen, in plaats van het lawaaierige fietspad langs de provinciale weg richting de brug tien kilometer verderop. Dat snappen de meeste gedeputeerden en wethouders inmiddels ook wel.
Maar waarom alleen in de zomermaanden? Veel recreatieve fietsponten varen alleen tussen 1 mei en 1 september, in Zeeland zijn er zelfs ponten die alleen in juli en augustus varen. Het idee is klaarblijkelijk dat er buiten die periode nauwelijks meer gefietst of gewandeld wordt, vanwege het “slechte weer”. Dat is een misverstand: in de weekends met goed weer trekken mensen er nog steeds op uit. Waarom dan niet varen bij een goed-weer-voorspelling?
Is dat ingewikkeld? Helemaal niet. De exploitant kan op vrijdagavond via de APPs van OV9292 of de website van de Vrienden van de Veerponten melden of een veerdienst op zaterdag en zondag gaat varen. Iedere treinreiziger checkt tegenwoordig standaard de NS-APP voor hij op reis gaat. Waarom zou dat bij een fietstocht niet kunnen?
Daarom dit advies aan wijze wethouders: laat dat veerpontje buiten het seizoen ook in weekends met goed weer varen. Kleine moeite, lage kosten, groot geluk.
“Voor ons verdienvermogen is de overheid aan zet.”
Pieter Hasekamp, directeur Centraal Planbureau (CPB) in het Financieele Dagblad, 7 september 2024.
Het Landelijk Fietsplatform deed recent met medewerking van ANWB, Fietsersbond, Wielersportbond NTFU en Veilig Verkeer Nederland onderzoek naar de door fietsers ervaren veiligheid op dijkwegen. Ruim 2700 mensen deden aan het onderzoek mee. Conclusie: op veel dijkwegen voelen fietsers zich onveilig, met name door te hard rijdend en te krap inhalend gemotoriseerd verkeer, de drukte op mooie dagen. De oplossing is volgens mij simpel en zonder grote investeringen -maar met wat politieke wil- snel door te voeren: geef langs de rivieren en kanalen bij minstens één oever op dijkwegen voorrang aan fietsers en wandelaars.
Paulus Jansen 