Fuseren? Overtuigender argumenten graag!

(Opinieartikel Stentor, 24 juni)

De discussie die de voorgenomen fusie van de Raalter woningcorporaties het Saalien en Beter Wonen-Samenwerking (BWS) doet terecht veel stof opwaaien. Sinds de rijksoverheid de financiële banden met de woningcorporaties heeft doorgesneden is er een schaalvergroting op gang gekomen die in veel gevallen de positie van huurders en woningzoekenden, maar ook de maatschappelijke controle door gemeentebesturen ondermijnd heeft.

Voor 1993 hadden de meeste woningcorporaties de verenigingsstructuur. Huurders en woningzoekenden controleerden het beleid van het bestuur. Daarnaast waren gemeentebesturen op grond van het Besluit beheer sociale huursector toezichthouder. Zo was verzekerd dat het bestuur voor zijn huurbeleid, nieuwbouw- en renovatieplannen en het beheer van de woningen rekening moest houden met de mening van de huurders en de lokale overheid.

Bij de liberalisering is de toezichthoudende rol van de gemeenten komen te vervallen. Tegenwoordig houdt de inspectie VROM toezicht op de handel en wandel van corporaties. Maar die zit ver van het vuur: voor Overijssel zetelt de inspectie in Arnhem. Een andere verandering was de invoering van een raad van toezicht, te vergelijken met de raad van commissarissen in het bedrijfsleven. Die raad zou volgens de wetgever een interne waakhond moeten zijn, om misstappen van de directeur-bestuurder te voorkomen. De praktijk is helaas dat de raad van toezicht maar al te vaak bestaat uit tandeloze schoothondjes. Niet geheel onbegrijpelijk als je bedenkt dat de eerste raad van toezicht geformeerd werd door €¦. de directeur-bestuurder. Die had er weinig belang bij om kritische geesten binnen te halen. Bij mutaties zoekt de raad van toezicht vervolgens zelf zijn opvolgers uit, met uitzondering van twee leden die benoemd worden op voordracht van de huurdersorganisatie.

Bij woningbouwverenigingen hebben de huurders een flinke vinger in de pap, bij stichtingen staan ze aan de zijlijn. Weliswaar bestaat er een Wet overleg huurders-verhuurder, maar die verplicht verhuurders slechts om overleg te voeren met huurdersorganisaties over bepaalde voorgenomen besluiten, niet om daar vervolgens ook iets mee te doen.

Tegenstanders van verenigingen roepen vaak dat huurders en woningzoekenden kortzichtig zijn en geen oog hebben lange termijn belangen. Ze zouden alleen maar ook hebben voor hun eigen buurtje en het laag houden van de huren. Op die manier zou er maar weinig geïnvesteerd worden in nieuwbouw. Ook zouden ‘moeilijke groepen huurders’, zoals ex-psychiatrische patiënten, drugsverslaafden e.d. niet aan de bak komen als de huurders het voor het zeggen krijgen.
Die argumentatie overtuigt niet als je de recente historie en de huidige praktijk in ogenschouw neemt. Dertig jaar geleden, toen er nog vrijwel uitsluitend woningbouwverenigingen waren, bouwden deze ruim drie keer zoveel woningen dan de corporaties van nu, die grotendeels bestaan uit stichtingen. De woningstichtingen van nu bouwen ook opvallend weinig woningen voor kansarme doelgroepen, bijvoorbeeld voor ex-daklozen. Ook de schaalvergroting -de gemiddelde corporatie is in deze periode verviervoudigd qua grootte- heeft evenmin bijgedragen aan het vergroten van de slagkracht. Tenslotte zorgen fusies zoals die in Raalte er ook nog eens voor dat de keuzevrijheid van huurders beperkt wordt. En monopolisten hebben meestal weinig oog voor de belangen van hun klanten.

Mijn conclusie is dan ook dat fuseren en ombouw van verenigingen in stichtingen lang niet altijd in het belang is van de volkshuisvesting. Het meest zichtbare resultaat is vaak de spectaculaire stijging van de bezoldiging van directeur-bestuurder en raad van toezicht.
De Tweede Kamer heeft vorig jaar een motie aangenomen waarin wordt uitgesproken dat de minister van VROM fusies alleen nog mag toestaan als overtuigend wordt aangetoond dat de lokale huurders en woningzoekenden er beter van worden.
Het is de vraag of dat in Raalte het geval is.

Paulus Jansen
woordvoerder wonen
SP Tweede-Kamerfractie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: