Gebouwdocumentatie cruciaal voor kwaliteitsborging over de hele levensduur

[column voor http://www.tlokb.nl d.d. 19nov2026]

Bart van Muijen (Pro4all) wijst in een opinieartikel ‘De echte onderhoudsachterstand van infra zit in de informatievoorziening’ [FD, 20 oktober 2026] op het belang van goede ‘as built’ documentatie voor het onderhoud van onze infrastructuur. Als we blijven treuzelen met die inhaalslag loopt de economische schade in 2035 op naar €20 miljard (EIB).

Voor een groot deel van de bruggen, sluizen, tunnels en viaducten blijkt de projectdocumentatie van de bestaande situatie incompleet. Oorzaak: gebrekkig documentbeheer, slordige overdrachten en gebrek aan (naleving van) standaarden. Dus zijn oude tekeningen, bestekken en inspectierapporten die de basis vormen voor onderhoud/renovatie nergens meer te vinden. De ingenieursbureaus en aannemers die onderhoudsopdrachten krijgen voor slecht gedocumenteerde projecten zijn tot 20% van de aanneemsom kwijt voor het aanvullen van de verdwenen gegevens.

Van Muijen maakt volgens mij een goed punt. Ook is het best confronterend dat overheden – want die zijn eigenaar van bijna alle grote infrastructuur – projectdossiers laten verslonzen. Maar hoe ziet het bredere plaatje eruit: is het veel beter gesteld met de projectdossiers van private partijen inclusief non-profitorganisaties voor scholen, kantoren, woningen (zowel huur als koop)? Meestal worden de nieuwbouwdossiers nog wel grotendeels bewaard. Maar daarna begint het pas: installaties worden keer op keer gewijzigd, gebouwen worden verbouwd, soms in combinatie met een deel sloop/nieuwbouw. In oudere gebouwen wordt na onderzoek asbest aangetroffen, of worden gebreken aan de fundering geconstateerd.

Al die gegevens zijn relevant voor toekomstige gebruikers en bij toekomstige verbouwingen. Maar er is geen sprake van gestructureerde opslag, laat staan van een wettelijke bewaarplicht. Bij verkoop of verhuur heeft de eigenaar er geen belang bij om eventuele vuile was buiten te hangen. Dat is een perverse prikkel om het niet al te nauw te nemen met documentbeheer.

Bij de invoering van de Wet Kwaliteitsborging voor de Bouw is artikel 7:757a BW toegevoegd, waarin bepaald is dat de aannemer bij gereedmelding aan de opdrachtgever een opleverdossier moet overhandigen. Het volgende moet in ieder geval in het dossier staan: tekeningen en berekeningen over het gebouwde bouwwerk inclusief bijbehorende installaties; beschrijving van de toegepaste materialen en installaties; de gebruiksfuncties van het bouwwerk; informatie die nodig is voor het gebruik en onderhoud van het bouwwerk.
Bij particuliere opdrachtgevers is deze bepaling dwingend recht, bij professionele opdrachtgevers kunnen in de aannemingsovereenkomst afwijkende afspraken gemaakt worden.

Ik vind dit een gemiste kans om “as built” documentatie op een uniforme wijze te bewaren voor de toekomst. Het ontbreken van deze documentatie is een risicofactor voor toekomstige gebruikers en kan leiden tot bouwfouten. Van Muijen wijst erop dat dit ook extra kosten veroorzaakt bij toekomstige verbouwingen. De mogelijkheid voor professionele opdrachtgevers -denk aan projectontwikkelaars, institutionele beleggers, woningcorporaties – om af te wijken van de bepaling in art.7:757a BW is niet alleen een risico voor deze opdrachtgevers zelf, maar vooral voor toekomstige eigenaren en voor huurders van deze woningen, bedrijfsruimten enzovoort.

Bovengenoemde bepaling is half werk, dus een gemiste kans. Om de informatiepositie voor toekomstige eigenaren en andere belanghebbenden als huurders zeker te stellen zou er geen uitzondering gemaakt moeten worden voor professionele opdrachtgevers. De opleverdossiers zouden ondergebracht kunnen worden bij het Kadaster, waarmee hoogwaardig beheer en gebruiksvriendelijke ontsluiting worden veiliggesteld. Samen met andere relevante gebouw documentatie is er dan een betrouwbaar kennisfundament voor toekomstige aanpassingen en gebouwbeheer.

Geef een reactie