Het Saalien houdt zich niet alleen bezig met woningbouw voor de doelgroep (hun kernactiviteit), maar ook met koopwoningen en zelfs de bouw van winkels en een multifunctioneel dorpscentrum: het Holstohus. Dat is anderhalf jaar de opening het nieuwe dorpshart in Olst, aan de IJssel.
Het Kulturhus is een fenomeen dat enkele jaren geleden is overgewaaid uit Denemarken. Het idee erachter is dat door combinatie van sociaal-culturele en maatschappelijke activiteiten in één gebouw ook kleine kernen (Olst heeft 5000 inwoners) voorzieningen kunnen krijgen die anders onbetaalbaar zijn.
Het Holstohus is gebouwd op de plek van een oude school die als verenigingsgebouw gebruikt werd.
In het Holstohus hebben ruim 30 verenigingen een onderdak gevonden: onder meer twee muziekcorpsen, een toneelvereniging, een groot aantal koren. De verenigingen zitten er voor een vriendenprijsje: ze betaalden vroeger in een oude school €3/uur per uur en zitten nu spiksplinternnieuw voor €3,30/uur. Ook de muziekschool, de bibliotheek, VVV, wereldwinkel, een steunpunt van de politie en het ouderenwerk, een kantoortje van het ROC, zijn gehuisvest in het Holstohus. Olst beschikt nu ook over een flinke theaterzaal.
waarschijnlijk de riantst gehuisveste wereldwinkel van Nederland ….
Maar de meest opvallende innovatie vond ik de balie van de gemeente Olst-Wijhe in de centrale hal: daar kunnen inwoners terecht voor alle publieksdiensten. Niet alleen een paspoort of rijbewijs, maar ook voor een bouwvergunning, de aanvraag van een bijstandsuitkering, of de aangifte van een geboorte of overlijden.
De ambtenaren hebben een bijscholing gevolgd waardoor ze nu multifunctioneel inzetbaar zijn. De dienstverlening is recent nog uitgebreid, doordat je aan het gemeenteloket nu ook aangifte kan doen voor eenvoudige misdrijven. Voor de inwoners betekent deze aanpak een betere dienstverlening: één loket voor een groot aantal diensten, met veel ruimere openingstijden dan normaal. Voor de gemeente (en de politie) is het een efficiencyverbetering, omdat multifunctionele ambtenaren beter inzetbaar zijn. Op dit moment wordt onderzocht of de VVV en de bibliotheek een soortgelijke samenwerking kunnen aangaan, waardoor de openingstijden voor deze instellingen ook verruimd kunnen worden.
Is de bouw van Kulturhuser, winkels of koopwoningen overigens een activiteit waar woningcorporaties zich mee bezig moeten houden? Daarover heb ik gesproken met Saalien-directeur Ed Penninks. Saalien begint uitsluitend aan dergelijke nevenactiviteiten als deze ook een meerwaarde hebben voor de kerntaken.
Zou bleek bij het klantenonderzoek dat er tekort is aan jongerenhuisvesting en dat deze jongeren liefst in de dorpskern wonen. Daarom bouwt het Saalien nu jongerenappartementen boven winkels in het centrumproject van Olst. In Olst-Zuid is net een woonwijkje op basis van duurzaam bouwen opgeleverd, dat bestaat uit een mix van koop en huur. In deze opzet kan de winst die gemaakt wordt op de koopwoningen gebruikt worden om riante huurwoningen tegen betaalbare huren te bouwen.
Het Kulturhus heeft het Saalien gebouwd omdat hiermee een impuls geleverd wordt aan de leefbaarheid in de kern Olst. Er wordt echter geen subsidie gegeven aan het project, dat kostendekkend verhuurd wordt aan de beheerstichting.
Wat mij betreft is het prima als woningcorporaties verwante activiteiten aanpakken, op twee voorwaarden: je moet er alleen aan beginnen als de uitvoering van je kerntaken in orde is en er moet geen geld van de huurders naar deze nevenactiviteiten (“kruissubsidies”). Aan deze twee voorwaarden is hier volgens mij wel voldaan.
Paulus Jansen 