De rijksweg die te dicht bij de stad lag

In de jaren dertig nam het autoverkeer snel toe. Verkeer tussen Den Haag/Rotterdam en Amersfoort/Hilversum reed nog door de binnenstad van Utrecht. Dat werd onhoudbaar. In het rijkswegenplan 1932 werd daarom een nieuwe autoweg Utrecht-Hilversum opgenomen, met aansluiting op autowegen vanuit Amsterdam naar het oosten en noorden. De aanleg van het eerste deel van Rijksweg 22 (vanaf de A12 naar de Berenkuil) begon in 1937, de oplevering volgde in 1942.

Hij was state-of-the-art: 2×2 stroken, viaducten over de spoorlijnen naar Den Bosch/Arnhem en alle kruisende wegen, met als eindpunt de Berenkuil-rotonde inclusief ongelijkvloerse kruisingen voor de fietser. Toch valt er iets op: Rijksweg 22 ligt al bij oplevering tegen de bestaande bebouwing van de stad aan. Berlage en Holsboer hadden in hun uitbreidingsplan 1924 de nieuwe autoweg naar het Noorden verder van de stad af gesitueerd, min of meer op de plek van de huidige A27. Vermoedelijk was de nieuwe ligging het gevolg van misplaatste zuinigheid van het Rijk. Of een onderschatting van de barrièrewerking, overlast en gezondheidseffecten die drukke verkeerswegen veroorzaken.

Uitbreidingsplan Utrecht 1924 van Berlage/Holsboer; het plan bevat een autowegring op flinke afstand van de bestaande stad, inclusief voorziene uitbreidingen. Rijksweg 22 zou veel dichter tegen de bestaande bebouwing worden aangelegd. (bron: HUA X196466-Aj11)

Ruim 80 jaar later is Rijksweg 22 afgewaardeerd tot wijkontsluitingsweg Waterlinieweg. Waar 50 jaar geleden nog een tijdlang 120km/uur gereden mocht worden is dat inmiddels teruggebracht naar 70km/uur. Het verkeer naar het Noorden raast sinds 1986 over de A27 door Amelisweerd. De vier stroken Rijksweg 22 die tot 1986 alle verkeer vanaf Utrecht naar het Noorden en Noordoosten verwerkten zijn vervangen door tien stroken die anno 2026 al weer zijn volgereden. Voor mobiliteit geldt: het aanbod creëert de vraag.

De bouw van viaduct Koningweg (1938). Aannemer HBM deed nog alles “in het werk”. (bron: HUA X17111-600306)

De Polar Bears rijden via Rijksweg 22 en de Berenkuil Utrecht binnen. Op de achtergrond de Laan van Minsweerd. Dit deel van RW22 zou pas na 1960 verhoogd worden en nog later voorzien van geluidsschermen (bron: HUA X100048-831521)

Het spoorwegviaduct direct na oplevering (1939). Rechtsboven de voormalige treinhalte Lunetten, een overstaphalte tussen de Hollandsche Ijzeren Spoorweg Maatschappij en de Staatsspoorwegen. Rechtsonder begraafplaats Kovelswade. Vangrails bestonden nog niet. (Bron: HUA X130259-NS10990)

aanleg viaduct + rotonde Goyplein (1971). Deze nieuwe oprit + dwarsverbinding werd pas aangelegd kort voor de bouw van Lunetten (rechts) zou starten. Voor die tijd was de enige oost-west-verbinding tussen Hoograven en de Houtense Vlakte het huidige fietstunneltje bij de Oude Liesboschweg. (bron: HUA X179296-B-316-F)

De Oude Liesboschweg in 1973 gezien in westelijke richting, met in de verte het fietstunneltje. Links lag toen al het volkstuincomplex van ATV Utrecht-Zuid. (Bron: HUA X189385-B-590-A)

Lunetten is zo’n beetje de meest centraal gelegen, maar ook de meest door autowegen ingeklemde wijk van Nederland. In het Westen door de voormalige Rijksweg 22. In het Zuiden door 12 stroken A12 en in het Oosten door tien stroken A27. De bewoners zijn zich daar maar al te bewust van. Niet voor niets was er altijd massale opkomst vanuit de wijk bij demonstraties tegen luchtvervuiling en verbreding van de A27.

Dit delen:

Gerelateerd

Plaats een reactie Reactie annuleren