Transparantie en integriteit bij corporaties

Kaartenbak voor corporatiebestuurdersIn januari is Rochdale-directeur Möllenkamp op staande voet ontslagen nadat bekend werd dat hij zich jarenlang op grote schaal heeft verrijkt. Niet veel later stapte ook de voltallige raad van commissarissen op. Naar aanleiding van de misstanden bij Rochdale is het goed om eens te kijken in hoeverre dit een incident betreft. Het overgrote deel van de 455 woningcorporaties zal integer werken, daar twijfel ik niet aan. Het zou mij echter niets verbazen dat er nog tien of twintig rotte appels in de mand zitten. Daarom heb ik begin februari schriftelijke vragen gesteld aan minister Van der Laan. Mijn voorstellen zijn om het kaf en het koren te scheiden en te zorgen dat iedereen inzage kan krijgen in wie nu eigenlijk toezicht op de corporaties houdt. Vandaag heb ik van Van der Laan de antwoorden op mijn vragen mogen ontvangen.

Ik ben zeer tevreden met de toezegging dat de minister met het Centraal Fonds Volkshuisvesting zal overleggen op welke wijze en op welke termijn de transacties tussen corporaties en commerciële partijen geanalyseerd kunnen worden. Dit zal waarschijnlijk meer inzicht geven in o.a. opmerkelijke vermogensposities, wat aanleiding tot vervolgonderzoek zou kunnen zijn.

Daarnaast heb ik ook het voorstel gedaan om een landelijk commissarissen- en directeurenregister in het leven te roepen. Dit om transparanter en laagdrempelige inzage in de actuele samenstelling en antecedenten van de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen van corporaties te krijgen. De minister laat in zijn beantwoording weten deze informatie bij voorkeur via de jaarverslagen op de websites van de corporaties te publiceren, in plaats van via een landelijk register. In de praktijk is het echter zo dat lang niet alle corporaties hun jaarverslag online publiceren. Daarnaast zou je met een centraal register relaties kunnen herleiden, als bijvoorbeeld iemand ook bij een andere corporatie actief is of in het verleden bij een corporatie elders actief is geweest. Jaarverslagen zijn tevens niet actueel maar worden veelal pas meer dan een halfjaar na het jaar van de verslaglegging openbaar gemaakt. Wat mij betreft dus reden te meer om wèl centraal en digitaal een kaartenbak van corporatiebestuurders bij te houden!

Antwoorden op vragen van het lid Jansen (SP) over de transparantie en integriteit bij woningcorporaties (Ingezonden 6 februari 2009)

1. Beschikt het Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV) over een database met de vastgoedtransacties tussen woningcorporaties en commerciële partijen?

Nee. Wel kan uit de verantwoordingsinformatie die het CFV van corporaties ontvangt, worden afgeleid hoeveel huurwoningen zijn verkocht aan beleggers. Hierbij is overigens niet bekend welke beleggers het betreft.
Omdat voornemens tot verkoop van huurwoningen aan beleggers op grond van het Besluit beheer sociale-huursector (Bbsh) aan mij moeten worden gemeld, ontvang ik de betreffende verkoopgegevens eveneens via de toezichtslijn.
Gegevens met betrekking tot aankoop van beleggers zouden volgens het CFV kunnen worden afgeleid uit de informatie die hij ontleent aan de ‘aankopen van overigen’ die de corporaties verantwoorden. Ook daar is echter niet bekend welke beleggers het betreft.
Informatie over grondposities heeft het CFV alleen in waarde, gebaseerd op de jaarrekeningen en niet op het moment van de aankooptransactie.

2. Zo ja, hoe actueel is deze database? Zo ja, is het CFV in staat om een overzicht te produceren van woningcorporaties die – in verhouding tot hun omzet en/of balanstotaal – in de afgelopen jaren een hoog volume aan transacties met commerciële partijen gesloten hebben? Indien mogelijk, bent u bereid het CFV te verzoeken zo’n quick scan uit te voeren, waarna er zo nodig gericht vervolgonderzoek gedaan kan worden naar mogelijke integriteitproblemen bij woningcorporaties die hoog scoren op deze ranglijst? Zo nee, bent u bereid het CFV te verzoeken om bij de komende financiële verslagronde dergelijke informatie te verzamelen en vervolgens alsnog zo’n quick scan uit te voeren?

Hoewel het CFV niet beschikt over een (actuele) brede database met betrekking tot aan- en verkooptransacties, bieden de bij hem beschikbare realisatiegegevens over de afgelopen jaren in beginsel wel de mogelijkheid voor een analyse van de verkopen door corporaties aan beleggers, mede in relatie tot hun omzet of balanstotaal. Gegevens over de betrokken beleggers zullen daarbij nader uit de jaarrekeningen of bij de betreffende corporaties moeten worden nagetrokken. Ik zal met het CFV overleggen op welke wijze en op welke termijn een analyse kan worden uitgevoerd en uw Kamer over de resultaten van die analyse informeren. Waar de bevindingen van het CFV daartoe gerede aanleiding vormen, zal ik uiteraard overgaan tot vervolgonderzoek.

3. Is u bekend dat bij veel woningcorporaties de samenstelling van de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen slechts bekend gemaakt wordt via het jaarverslag, dat vaak pas acht maanden na afsluiting van het verslagjaar gepubliceerd wordt?

Omdat ik mij voor mijn toezichtsoordeel doorgaans beperk tot de jaarstukken van corporaties en geen zicht heb op de wijze waarop zij de hier bedoelde en andere informatie aan huurders en andere belanghouders communiceren, kan ik deze vraag niet met een volmondig ja of nee beantwoorden.
Wat betreft de in de vraag genoemde termijn van publiceren merk ik overigens op, dat corporaties – tenzij in het Bbsh anders is bepaald – gehouden zijn aan de eisen voor het opstellen en publiceren van de jaarstukken en -verslaglegging van het Burgerlijk Wetboek. Dit betekent onder meer dat deze stukken binnen zes maanden na afloop van het verslagjaar moeten zijn opgesteld en binnen 8 dagen na vaststelling moeten zijn gepubliceerd.
Bovendien moeten corporaties de jaarstukken ingevolge het Bbsh jaarlijks vóór 1 juli toezenden aan zowel mij als aan het CFV en de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeente(n) waar zij zijn gevestigd en alwaar zij werkzaam zijn. Een beknopte steekproef leert dat ongeveer de helft van de corporaties haar jaarverslag op de eigen website zet.

4. Deelt u de mening dat woningcorporaties in het kader van een transparante bedrijfsvoering de actuele samenstelling en antecedenten van de Raad van Bestuur en Raad van Commissarissen op een laagdrempelige wijze bekend zouden moeten maken, bijvoorbeeld via een gemeenschappelijk commissarissen- en directeurenregister, dat via internet geraadpleegd kan worden? Bent u bereid de woningcorporaties op korte termijn een instructie te geven in lijn met dit uitgangspunt?

Op zich ben ook ik van mening dat corporaties transparant moeten zijn over hun functioneren en bereid moeten zijn zich daarover aan hun belanghouders te verantwoorden. Laagdrempeligheid van de informatievoorziening moet daarbij een belangrijk uitgangspunt zijn. Dat geldt ook voor het verstrekken van informatie over de samenstelling en antecedenten van het bestuur en de raden van commissarissen. Het gaat mij echter te ver hiervoor bepaalde formats voor te schrijven. De sector kan zeer wel in staat worden geacht hier in het kader van de governance zelf in te voorzien. In dit verband wijs ik erop dat de Governancecode voor woningcorporaties eist dat in het jaarverslag de samenstelling en antecedenten van (de individuele leden van) de Raad van Commissarissen bekend worden gemaakt. Ook moet informatie worden verstrekt over onder meer de (her)benoemingstermijnen en hoofd- en nevenfuncties van de betreffende personen. De eisen in de code met betrekking tot de informatievoorziening over het bestuur beperken zich met name tot de beloning en contractduur.

Het lijkt het aannemelijk te veronderstellen dat belanghouders de betreffende informatie over ‘hun’ corporatie eerder dicht bij huis zullen zoeken, dat wil zeggen op de eigen website van de corporatie, dan in een landelijke database. Een gemeenschappelijk register heeft vervolgens niet zo veel toegevoegde waarde, nog los van de bureaucratie die een dergelijk register met zich kan brengen (bijvoorbeeld het actueel houden ervan).

Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,
De Minister voor Wonen, Wijken en Integratie,

E.E. van der Laan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: