Ik was vanmorgen samen met medewerkers van het Energiecentrum voor het MKB op bezoek bij Freek van der Valk, hotelier van hotel Ridderkerk. Dit hotel/vergader-/partycentrum is een goed voorbeeld van integraal ontwerpen, waarbij een optimale bedrijfsvoering gecombineerd is met energiezuinigheid en duurzaamheid. Wie Van der Valk associeert met rechttoe-rechtaan horeca tegen bodemprijzen zal zich verbazen als hij deze accommodatie bezoekt. Het AD vatte onlangs in een interview de koerswijziging samen met De kers op de appelmoes voorbij
De Van der Valk hotels zijn tegenwoordig allemaal zelfstandige bedrijven, die nog slechts de naam, het logo en enkele gezamelijke marketingactiviteiten delen. Freek van der Valk studeerde bedrijfskunde, maar heeft ook altijd belangstelling gehad voor techniek. Hij heeft bij de ontwikkeling van hotel Ridderkerk -een jaar geleden geopend- vooral gezocht naar mogelijkheden om bewezen technieken op een slimme manier te combineren, zodat het economisch rendement toeneemt. Dat is in dit geval goed gelukt. De meerinvestering van €600.000 op een vloeroppervlak van 10.000m2 wordt in zes tot zeven jaar terugverdiend.
De verwarming, koeling en warmwatervoorziening van het gebouw wordt verzorgd door een combinatie van een kleine 70kW warmtekrachtinstallatie, een warmtepomp, aangevuld met twee HR-ketels als backup en piekverwarming. De koelcellen en de vriescel zijn bij elkaar gegroepeerd, zodat de transmissieverliezen beperkt worden. Niet alleen de ruimtekoeling van de restaurants, het vergadercentrum en de hotelkamers maken gebruik van de centrale koelvoorziening, maar ook de koelkasten van de bar en andere horecavoorzieningen en de koeling van de centrale computerruimte zijn hierop aangesloten.
Maar misschien wel de grootste energiewinst wordt behaald door een goede zonering van de verwarming en koeling, waardoor er alleen verwarmd of gekoeld wordt als dat ter plekke ook nodig is. De monitoring vindt plaats bij de huisinstallateur, die de installatie op afstand kan bijregelen en storingen kan verhelpen. Bij hotelkamers wordt de bandbreedte voor de vertrektemperatuur direct vergroot na het verlaten van de kamer.
De keukens zijn voorzien van inductieplaten. Het grote voordeel ten opzichte van gasfornuizen is dat de laatste ’s morgens vroeg worden aangezet en dan de hele dag op de sudderstand staan, ook als ze niet gebruikt worden. Inductieplaten werken alleen als er een pan op staat.
De afwasstraat maakt gebruik van warmteterugwinning. Bovendien zijn alle deelprocessen sensorgestuurd, waardoor ze alleen in werking zijn als er daadwerkelijk vaat passeert.
De verlichting bestaat momenteel vooral uit een mix van tl-/spaarlampen en halogeenverlichting. Het verbruik wordt vooral beperkt door het gebruik van sensoren en veegschakelingen. Sinds twee weken loopt er een proef met LED-lampen als sfeerverlichting.
Een aardige innovatie is ook de LED-verlichting aan de onderzijde van de belangrijkste lichtschakelaars bij de entree van een hotelkamer, die als een soort nachtlampje dienen. Van der Valk ontdekte dat veel gasten ’s nachts de schakelaar van het licht niet konden vinden en daarom maar het licht op de badkamer aanhielden. Het LED-lampje is daarvoor een praktische oplossing en bespaart ook de nodige energie.
Freek van der Valk is een jaar na de opening nog steeds bezig met kleine verbeteringen op het gebied van energiebeheer. Zo blijkt het energieverbruik voor douchen en baden hoger dan verwacht, dat zou warmteterugwinning op badwater interessant kunnen maken. Ook lukt het op dit moment nog niet om 100% van de restwarmte nuttig te gebruiken. Een mogelijke toepassing zou terrasverwarming kunnen zijn, maar het terras van het hotel ligt vlak bij de A15 en is te lawaaierig om erg intensief gebruikt te worden.
Veel van de verbeteringen die Van der Valk heeft toegepast in de nieuwbouw zijn ook economisch in te zetten bij bestaande horecagebouwen. Het Energiecentrum MKB probeert de kennis van de koplopers uit de branche zo snel mogelijk te verspreiden onder de grote groep ondernemers die energiebesparing niet als hobby ziet, maar hooguit als een manier om wat geld te besparen in de exploitatie. En daar is ook niets mis mee.
Paulus Jansen 