Nederland heeft een probleem met de luchtkwaliteit. Met name in de buurt van drukke autowegen is het zó smerig, dat er niet meer gebouwd mag worden. Minister Cramer heeft de oplossing: het Nationaal Samenwerkingsproject Luchtkwaliteit. Bij nader inzien blijkt er aan die samenwerking een luchtje te hangen.
verbreding van de A7 pal naast de Bladergroenschool in de wijk Corpus den Hoorn (Groningen, januari 2008)
Ik woon in de wijk Lunetten in Utrecht en mag mezelf wel ervaringsdeskundige op het gebied van luchtkwaliteit noemen: aan de Zuidzijde van de wijk loopt de A12 (ter plekke 12 stroken breed), aan de oostzijde de A27/A28 (8/10 stroken) en aan de noordwestzijde de Waterlinieweg (de voormalige autoweg Utrecht-Amersfoort, 4 stroken). Als Camiel Eurlings zijn zin krijgt komen er binnenkort op de A27 nog twee stroken bij, voor de doorstroming. De enige manier om de leefbaarheid in dit gebied nog enigszins op peil te houden was het verplaatsen van het groen naar de buitenzijde van de wijk. Er is een groene bufferstrook van 150 tot 250 meter rondom de wijk gelegd, gebruikt als park, sportvelden en volkstuinen.
Gisteravond overlegde de commissie VROM met Cramer over haar aanpak van de luchtkwaliteit en met name de zonering langs autowegen. De Tweede Kamer heeft een tijd geleden een amendement aangenomen waarin wordt vastgelegd dat er geen nieuwe gevoelige bestemmingen (zoals scholen en bejaardenhuizen) binnen 300 meter van een autoweg of 50 meter van een provinciale weg aangelegd mogen worden. De minister vindt dat ziekenhuizen en woningen geen gevoelige bestemmingen zijn, al zegt de Gezondheidsraad van wel (lees hier hun advies).
Maar er wordt nog op andere manieren geprobeerd om de reikwijdte van de zonering in te perken. Cramer wil alleen zoneren op plaatsen waar de maximale norm voor fijnstof of NOx nu al overschreden wordt. Dat is zeer kortzichtig. Over een nieuwe autoweg als de A73 rijden nu nog weinig auto’s, maar je hoeft geen helderziende te zijn om te weten dat die aantallen nog vele malen over de kop zullen gaan. Het is daarom uiterst kortzichtig om de zonering te beperken tot de huidige knelpunten.
Bij het debat heb ik een aantal aanvullende voorstellen gaan voor het verbeteren van de leefomstandigheden voor omwonenden. Woningen zijn weliswaar een minder gevoelige bestemming dan een kinderdagverblijf of bejaardenhuis, maar zelfs mèt een geluidsscherm is het volkomen onverantwoord om huizen direct langs de autoweg te bouwen. Ik stel voor om voor woningen een bufferzone van minstens 100 meter aan te houden. Die bufferzone zou ook verplicht ingeplant moeten worden met bosplantsoen, dat een extra reducerend effect heeft op de verspreiding van fijnstof. Bij kantoren en bedrijfsgebouwen die pal op de snelweg gebouwd worden moet in het Bouwbesluit mechanische ventilatie met luchtfiltering verplicht gesteld worden. Ook moeten wat mij betreft ook voor drukke stedelijke wegen beperkingen gesteld worden aan het vestigen van nieuwe gevoelige bestemmingen.
Het lijkt erop dat Cramer vooral luistert naar de lobby van de projectontwikkelaars en wegenbouwers, die al jaren moord en brand schreeuwen over de actiegroepen die hun plannen vertragen. Dat is een opmerkelijke taakopvatting voor een minister van milieu. We moeten Nederland niet op slot gooien, dat is waar. De suggestie dat daar sprake van zou zijn is echter een volkomen verdraaiing van de werkelijkheid. De A2 wordt momenteel van Amsterdam tot Maastricht op acht plaatsen verbreed. Terwijl tussen Amsterdam en Utrecht de verbreding naar 2×4 stroken in uitvoering is, zijn de plannen voor verdere uitbreiding naar 2×5 stroken al in behandeling. Mogen de omwonenden van dergelijke verkeersriolen dan a.u.b. nog rekenen op een klein beetje rechtsbescherming?
Paulus Jansen 