Bijna iedereen zal wel weten dat je de zon kan benutten voor het opwekken van elektriciteit. In Nederland zijn vooral de photovoltaische (PV-)panelen bekend, gemaakt van silicium. Maar het kan ook anders. Walter Frijters uit Oss stuurde me documentatie over de Solar Updraft Tower, een techniek die perspectief biedt voor landen met veel zon en veel ruimte.
Het idee achter de Solar Updraft Tower, ook wel Solar Chimney genoemd, is simpel. Je maakt een circelvormige kas, waarvan het dak licht oploopt naar het midden.
In het midden bouw je een hoge schoorsteen, waarin je een turbine inbouwt. Door de opwarming van de lucht in de kas zal er een luchtstroom door de schoorsteen ontstaan die de turbine in beweging brengt. Voordeel van het concept is dat het gebruik maakt van simpele materialen en weinig bewegende delen heeft, dus weinig onderhoud en gemakkelijk te repareren. Opmerkelijk genoeg produceert de centrale ook nog een tijd energie nadat de zon is ondergegaan. Overdag wordt de bodem van de kas opgewarmd, waardoor ook ’s nachts de luchtstroom op gang wordt gehouden.
De vraag is of de prijs van de elektriciteit met dit systeem ook concurrerend is. 25 jaar geleden is na de eerste energiecrisis in Spanje een proefcentrale gebouwd die zeven jaar gedraaid heeft. De ontwikkelaars, een Duits ingenieursbureau, zijn op dit moment op zoek naar geld voor een grotere proefcentrale van 50MW, die in Spanje of Noord-Afrika gebouwd zou moeten worden. Ze denken daarmee tegen 15 eurocent per kilowattuur stroom te kunnen maken. Of dat lukt zal nog moeten blijken, want de investering is hoog: zo’n €300 miljoen.
Ook in Australië en de VS zijn plannen voor de bouw van een SUT.
Bekijk hier een filmpje hoe de Spaanse proefcentrale er uit zag.
Een andere, veel verder ontwikkelde maar ook complexere, techniek voor een grootschalige gebruik van zonne-energie is Concentrated Solar Power, waarbij de zon via parabolische spiegels een reactor verwarmt tot 750 graden. Daarmee wordt stoom gemaakt die een turbine aandrijft. In Spanje en de VS zijn op dit moment drie centrales met een totale capaciteit van een paar honderd megawatt operationeel. Ook op het gebied van CSP zijn de Duitse overheid en industrie voorlopers bij het ontwikkelen van deze technologie.
De Solar Two CSP centrale in de Mojave woestijn (VS)
Ik ben er voorstander van dat de Europese Unie meer geld steekt in R&D voor deze vernieuwende technieken. Voor Nederland zijn ze (nog) niet erg geschikt, maar rond de evenaar kunnen ze een grote bijdrage leveren aan de omschakeling naar een duurzame energievoorziening.
Paulus Jansen 