Afgelopen week heb ik meegewerkt aan de uitzending (op zaterdag 6 oktober) van Premtime over het groeiend gebruik van het samenscholingsverbod als instrument van gemeenten om op te treden tegen overlast op straat. Mijn stelling: het klinkt stoer, maar is meestal niet erg effectief.
De grondslag voor een samenscholingsverbod is de Algemene Plaatselijke Verordening, die door de gemeenteraad wordt vastgesteld. In veel gemeenten is in de APV geregeld dat de burgemeester in geval van incidenten gebiedsgericht een samenscholingsverbod kan afroepen, met een informatieplicht aan de gemeenteraad. Dat is een redelijk nette constructie, waar bovendien niet al te vaak gebruik van gemaakt wordt.
In Rotterdam is echter tijdens de vorige collegeperiode op voorstel van Leefbaar Rotterdam voor de hele stad een permanent samenscholingsverbod opgenomen in de APV. Dat is een aantal mensen in het verkeerde keelgat geschoten. Zo werden enkele jongeren die voor hun huis stonden te praten op de bon geslingerd toen ze na sommatie door de politie niet bereid waren om te vertrekken.
Mijn grootste bezwaar tegen het samenscholingsverbod is dat het iedereen treft, ook degenen die part nog deel hebben aan de overlast. Een individueel straatverbod is een veel gerichtere maatregel, maar die kan alleen worden opgelegd door de rechter. En daar zit volgens mij de kneep: omdat de procestijd bij straatcriminaliteit te lang is grijpen burgemeesters naar de botte bijl van het samenscholingsverbod. Maar waarom wordt het echte probleem niet aangepakt?
Toch wordt er wel iets met mijn kritiek gedaan. In Utrecht voert burgemeester Brouwer een tijdelijk samenscholingsverbod voor Kanaleneiland-Noord door, dat beperkt is tot ca. 100 overlastgevende jongeren. Dat is al een stuk gerichtere aanpak, al ben ik benieuwd of die juridisch stand houdt.
Er zitten overigens nog wel meer nadelen vast aan het samenscholingsverbod. Volgens Bram Peper staat het op gespannen voet met de artikelen 8 en 9 van de grondwet: het recht op vrije meningsuiting en het recht van vereniging. En een wetenschappelijk onderzoek toonde aan dat een langdurige gebiedsgericht samenscholingsverbod stichmatiserend werkt.
** Update **
Bekijk de uitzending.
Paulus Jansen 