(interview Inschrijven op Aanbesteden)
Overheidsaanbestedingen zouden toegankelijker moeten zijn voor kleine bedrijven. Dat vindt Tweede Kamerlid Paulus Jansen van de SP. Bovendien vindt Jansen dat overheden veel vaker zelf zouden moeten kunnen beslissen of ze hun inkoop wel of niet aanbesteden.
Volgens Jansen is het voor kleine bedrijven vaak onmogelijk om in te schrijven op een overheidsaanbesteding. ‘De overheid maakt de aan te besteden brokken zo groot dat kleine bedrijven bij voorbaat al kansloos zijn.’
Ook hekelt hij de papierwinkel die bij een aanbesteding komt kijken. ‘Bedrijven moeten een hoop moeite doen om in aanmerking te komen voor een overheidsopdracht. En vaak moeten ze nog betalen ook voor aanbestedingsstukken.’ Deze administratieve en financiële rompslomp vormt volgens Jansen een ernstige belemmering voor de minder grote bedrijven om in te schrijven op een aanbesteding.
Verder is de neiging van de overheid tot schaalvergroting Jansen een doorn in het oog. Niet alleen is dat een obstakel voor kleine bedrijven om mee te dingen naar overheidsopdrachten, de overheid haalt zich daarmee volgens Jansen ook een boel extra kosten en kwaliteitsverlies op de hals. ‘Schaalvergroting lijkt goedkoper, maar in de praktijk blijkt dat tegen te vallen. Neem bijvoorbeeld de klantgerichtheid, die is bij grote bedrijven vaak veel minder.’
Jansen maakt de vergelijking met schaalvergroting in het onderwijs. ‘Daar gaan ze er vanuit dat je bespaart doordat de overheadkosten lager zijn. Maar er is meer schooluitval op grotere scholen. En meer vandalisme. Dat soort kosten vergeet men vaak mee te nemen in de rekensom.’
Jansen wil dat overheden de kans krijgen zelf te beslissen of ze de inkoop van diensten en goederen aanbesteden of niet. ‘Natuurlijk heeft elke vorm nadelen en voordelen.’ De SP’er ziet ook wel dat het beleid van openbare aanbestedingen bedoeld is om eerlijkere, betere en transparantere inkoop te bewerkstelligen. ‘Maar dat pakt niet altijd zo uit. Neem bijvoorbeeld de zaken die niet in het bestek zijn opgenomen – omdat je nou eenmaal niet alles in het bestek kunt specificeren. Die vervallen meestal direct. Dat gaat ten koste van de kwaliteit. Op dat punt werken aanbestedingen gemakzucht in de hand.’
Jansen erkent dat er wel wat bandbreedte is binnen de Europese richtlijnen. ‘Maar niet voldoende. Die richtlijnen zijn niet mals.’ Het kamerlid vindt dat er te veel zaken worden aanbesteed die niet aanbesteed zouden moeten worden. ‘Neem de aanbestedingen in het stads- en streekvervoer. De SP is daar altijd tegen geweest. Het debacle rond het openbaar vervoer in Noord-Brabant bevestigt ons in het standpunt dat je niet alles moet willen aanbesteden.’
Volgens Jansen is de wetgeving rond aanbestedingen zo dichtgetimmerd dat elke mogelijkheid tot flexibiliteit ontbreekt, terwijl juist die flexibiliteit zou kunnen leiden tot kostenbesparing en kwaliteit. ‘Laat in bijvoorbeeld gemeenten de raad het inkoopbeleid vaststellen in een paar algemene uitgangspunten, zoals bijvoorbeeld transparantie. Eventueel kun je dat sectorgebonden wat specificeren. Laat vervolgens het inkoopbeleid goed controleren, door middel van rapportages. Maar zorg dat je niet alles dichttimmert, stop met steeds maar weer extra wetgeving te bedenken. De SP is voor behoud van flexibiliteit.’
Paulus Jansen 